[1005]
キリストとともに復活するには、キリストとともに死に、「からだを離れ、主のもとに住」(二コリント5∙8)まなければなりません。世を去るときフィリピ1・23参照。、つまり死ぬときに霊魂はからだから離れ、死者の復活の日に、自分のからだに再び合わされるでしょうパウルス6世『神の民のクレド』,第28項(loc. cit., 444)参照。。
Ad resurgendum cum Christo oportet cum Christo mori, oportet «peregrinari a corpore et praesentes esse ad Dominum» (2 Cor 5,8). In profectione,Cf Phil 1,23. quae est mors, anima a corpore separatur. Ea corpori suo iterum coniungetur resurrectionis mortuorum die.Cf Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 28: AAS 60 (1968) 444.
[1006]
「死を前にして初めて、人間の条件についてのなぞは頂点に達します」『現代世界憲章』,第18項。。ある意味で、肉体の死は自然なことですが、信仰の立場から見ると、「罪が支払う報酬」(ローマ6∙23)なのです創世記2・17参照。。また、キリストの恵みのうちに死んでいく人にとっての死とは、キリストの復活にあずかることができるためにキリストの死にあずかることなのですローマ6・3-9、フィリピ3・10-11参照。。
«Coram morte aenigma condicionis humanae maximum evadit».Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038. Quodam sensu, corporalis mors est naturalis, sed pro fide, de facto, «stipendia [...] peccati mors» (Rom 6,23) est.Cf Gn 2,17. Et pro illis qui in gratia moriuntur Christi, ipsa participatio est in morte Domini, ut illi in Eius resurrectione etiam possint participare.Cf Rom 6,3-9; Phil 3,10-11.
[1007]
死は、この世のいのちの終わりです。わたしたちには寿命があって、その間わたしたちは変わり、老いていきます。そして、この世のすべての生物に見られるように、いのちの終わりには当然死がやってきます。死のこうした面は、わたしたちの人生に、ある緊迫感を与えます。つまり、死を思うとき、わたしたちは自分の人生をまっとうするために限られたひとときしか持たないことに気づくからです。
「青春の日々にこそ、お前の創造主に心を留めよ。……ちりが元の大地に帰り、霊が与え主である神に帰る〔日が来ないうちに〕」(コヘレト12∙1,7)。
Mors terminus est vitae terrestris. Vitae nostrae mensurantur a tempore, in cuius cursu mutamur, senescimus et, sicut apud omnia entia terrae viventia, mors tamquam finis normalis apparet vitae. Haec mortis ratio nostris vitis urgentiam praebet: mortalitatis nostrae recordatio etiam inservit ut nobis in memoriam revocet nos tempus habere limitatum ad vitam nostram deducendam in rem:
« Memento Creatoris tui in diebus iuventutis tuae, antequam [...] revertatur pulvis in terram suam, unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum » (Eccle 12,1.7).
[1008]
死は罪の結果です。教会の教導職は、聖書創世記2・17,3・3,19、知恵1・13、ローマ5・12,6・23参照。と聖伝とを正しく解釈する者として、死は人間の罪のゆえにこの世に入ったと教えていますトリエント公会議第5総会『原罪についての教令』1(Decretum de peccato originali : DS1511)参照。。人間は死すべき本性を持っているにもかかわらず、神は人間を不死に定めました。したがって、死は創造主である神の意図に反するもので、罪の結果としてこの世に入ってきました知恵2・23-24参照。。「人間が罪を犯さなかったならば、それを免れたはずの」『現代世界憲章』,第18項。肉体的死は、人間の打ちかつべき「最後の敵」(一コリント15∙26)なのです。
Mors consequentia est peccati. Ecclesiae Magisterium, authenticus affirmationum sacrae ScripturaeCf Gn 2,17; 3,3.19; Sap 1,13; Rom 5,12; 6,23. et Traditionis interpres, docet mortem in mundum ingressam esse propter hominis peccatum.Cf Concilium Tridentinum, Sess. 5a, Decretum de peccato originali, canon 1: DS 1511. Quamquam homo naturam possidebat mortalem, Deus illum destinabat ad non moriendum. Mors igitur contraria consiliis fuit Dei Creatoris et in mundum ingressa est tamquam peccati consequentia.Cf Sap 2,23-24. «Mors [...] corporalis, a qua homo si non peccasset subtractus fuisset»,Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038. est etiam hominis «novissima [...] inimica» (1 Cor 15,26) vincenda.
[1009]
死はキリストによって変質されました。神の子であるイエスもまた、すべての人が負うべき死を受け入れられました。しかし、死を前にして恐れながらもマルコ14・33-34、ヘブライ5・7-8参照。、イエスは御父のみ旨に対する全面的で自発的な服従によって死を受容されました。イエスの従順が、死ののろいを祝福に変えたのですローマ5・19-21参照。。
Mors est a Christo transformata. Iesus, Filius Dei, etiam mortem est passus, ut condicionis humanae proprium est. Sed Ipse, non obstante Suo coram illa pavore,Cf Mc 14,33-34; Heb 5,7-8. eam assumpsit in actu totalis et liberae submissionis voluntati Patris Sui. Iesu oboedientia maledictionem mortis in benedictionem transformavit.Cf Rom 5,19-21.
[1010]
キリストのおかげで、キリスト教的死は肯定的な意味を持つことになります。「わたしにとって、生きるとはキリストであり、死ぬことは利益なのです」(フィリピ1∙21)。「次のことばは真実です。『わたしたちは、キリストとともに死んだのなら、キリストとともに生きるようになる』」(二テモテ2∙11)。キリスト教的死の本質的な新しさとは、キリスト者は新しいいのちに生きるためにすでに洗礼によって秘跡的には「キリストとともに死んで」おり、わたしたちがキリストの恵みのうちに死ぬならば、肉体的な死はその「キリストとともに死ぬこと」を完遂し、わたしたちをキリストのあがないのわざに完全に組み入れるということです。
「わたしには、王として地の果てに至るまで支配するよりも、イエス・キリストに一致するために死ぬほうがよいのです。わたしが求めるのは、わたしたちのために死んでくださったキリストであり、わたしが望むのは、わたしたちのために復活してくださったキリストなのです。わたしには陣痛が迫っています。……わたしに清い光を受けさせてください。そこに行き着くことができたとき、わたしは人間となるでしょう」アンティオキアの聖イグナティオス『ローマの信徒への手紙』 (S. Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos 6,1-2 : SC 10bis, 114 [Funk 1, 258-260])。。
Propter Christum, mors christiana sensum habet positivum. «Mihi enim vivere Christus est et mori lucrum» (
Phil 1,21). «Fidelis sermo: nam si commortui sumus, et convivemus» (
2 Tim 2,11). Essentialis novitas mortis christianae in hoc habetur: christianus, per Baptismum, est iam sacramentaliter «mortuus cum Christo», ut in vita nova vivat; si in gratia morimur Christi, mors physica illud «mori cum Christo» consummat et ita nostram ad Illum perficit in Eius actu redemptivo incorporationem:
« Praestat mihi in (ϵἰς) Γϵσ ρισνο, ηϵ ϵσσϵρϵ ρϵ φινο αι ονφινι δελλα τϵρρα. Ιο ερο ολ� ι ηε μορ περ νοι; ιο ψογλιο ολ� ι ηε μορ περ νοι ρισ� σιτ. Ιλ παρτο ιμμινεντε. ... Λασιατε ηε ιο ραγγι� νγα λα π� ρα λ� ε; γι� ντο λ, σαρ ψεραμεντε � ν � ομο ».Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos, 6, 1-2: SC 10bis, 114 (Funk 1, 258-260).
[1011]
死において、神は人間をご自分に呼び寄せられます。ですから、キリスト者は死に対し聖パウロと同じように、「この世を去って、キリストとともにいたいと熱望」(フィリピ1∙23)することができます。そして、キリスト者は自分の死を、キリストにならって、御父への従順と愛の行為に変えることができるのです
ルカ23・46参照。。
「この世的なわたしの望みは十字架につけられました。……わたしのうちには一筋の生ける水が流れていて、わたしの中でささやきながら、『御父のもとに来なさい』と語りかけています」アンティオキアの聖イグナティオス『ローマの信徒への手紙』 (Epistula ad Romanos 7, 2: SC 10bis, 116 [Funk 1, 260])。。
「わたしは神様を見たいのです。見るためには、死ななければなりません」イエスの聖テレジア『詩』 (S. Teresa de Jesus, Poesta 7 : Biblioteca Mistica carmelitana, v. 6 [Burgos 1919] 86)。。
「わたしは死にません。いのちに入るのです」幼いイエスの聖テレジア『手紙1897年6月9日)』 (S. Thgrgsa de l'Enfant Jesus, Lettre : Correspondance Generale. v. 2 [Paris 1973] 1015)。。
Deus ad Se hominem vocat in morte. Hac de causa, christianus relate ad mortem potest optatum experiri simile illi sancti Pauli: «desiderium» habeo «dissolvi et cum Christo esse» (
Phil 1,23); et suam propriam mortem potest transformare in actum oboedientiae et amoris erga Patrem ad exemplum Christi:
Cf Lc 23,46. « Amor meus crucifixus est; [...] aqua vivens et loquens in me est, mihi interius dicens: "Veni ad Patrem" ».Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos, 7, 2: SC 10bis, 116 (Funk 1, 260).« Te videndi anxia,mori cupio ».Sancta Theresia a Iesu, Poesía, 7: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 6 (Burgos 1919) p. 86.« Non morior, vitam ingredior ».Sancta Theresia a Iesu Infante, Lettre (9 iunii 1897): Correspondance Générale, v. 2 (Paris 1973) p. 1015.
[1012]
死に関するキリスト教的な見方は
1テサロニケ4・13-14参照。、教会の典礼にすばらしく表現されています。
「〔主よ、〕信じる者にとって、死は滅びではなく、新たないのちへの門であり、地上の生活を終わった後も、天に永遠の住みかが備えられています」 『ローマ・ミサ典礼書』死者の叙唱1。。
Visio christiana mortis,
Cf 1 Thess 4,13-14. modo praeclaro, in liturgia exprimitur Ecclesiae:
« Tuis enim fidelibus, Domine, vita mutatur, non tollitur, et, dissoluta terrestris huius incolatus domo, aeterna in caelis habitatio comparatur ».Praefatio defunctorum I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 439.
[1013]
死は地上における人間の旅路の到着点であり、神が人間にお与えになる恵みとあわれみの時の終わりです。人は自分の人生を神の意図に沿ってまっとうし、また行く末を決定しなければなりません。「わたしたちの地上生活の一回限りの行程」 『教会憲章』,第48項。が終わると、わたしたちは、別の人生を生きるためにこの世に戻ることはありません。「人間にはただ一度死ぬことが定まっている」(ヘブライ9∙27)のです。死後に「転生」はありません。
Mors finis est terrestris peregrinationis hominis, temporis gratiae et misericordiae quas Deus ei offert ad eius vitam terrestrem in rem deducendam secundum consilium divinum et ad eius ultimam decidendam sortem. «Expleto unico terrestris nostrae vitae cursu»,Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 48: AAS 57 (1965) 54. ad alias vitas terrestres ulterius non redibimus. «Statutum est hominibus semel mori» (Heb 9,27). «Reincarnatio» post mortem non habetur.
[1014]
教会は死の時を準備するようわたしたちに勧めます(昔の諸聖人の連願には、「主よ、突然の、不測の死からわたしたちを救ってください」という祈りがあります)。また、「死を迎えるとき」(「聖母マリアへの祈り」)わたしたちのために執り成してくださるようマリアに祈り、自分たちをよい臨終の擁護者である聖ヨセフにゆだねるよう勧めます。
「あなたが行い、考えるときはいつも、今日死ぬようなつもりでそうしなさい。あなたの良心にやましさがなければ、あまり死を恐れるべきではありません。死を避けるよりも罪を犯さないようにするのがよいのです。今日用意ができていなかったら、どうして明日用意ができるでしょうか」 『キリストに倣って』 (De imitatione christi I, 23, 5-8: ed. T. Lupo [Citta del Vaticano 1982] 70)。。
「主よ、生きている者はだれ一人死を逃れられません。わたしたちの姉妹である肉体的死のため、あなたはたたえられますように。大罪をもって死ぬ人は不幸です。聖なるみ旨を果たして死ぬ人は幸いです。第二の死が彼らを苦しめることはないからです」アシジの聖フランシスコ『兄弟なる太陽の歌』 (S. Franciscus Assisiensis, Canticum Fratris Solis : Opuscula sancti Patris Fransisci Assisiensis, ed. C. Esser [Grottaferrata 1978] 85-86) 。。
Ecclesia nos hortatur ut ad horam mortis nostrae praeparemur («A subitanea et improvisa morte, libera nos, Domine»: antiquae Litaniae sanctorum), ut Matrem Dei pro nobis «in hora mortis nostrae» intercedere precemur (oratio «Ave Maria»), ut nos sancto Ioseph, bonae mortis patrono, committamus:
« Sic te in omni facto et cogitatu deberes tenere, quasi statim esses moriturus. Si bonam conscientiam haberes, non multum mortem timeres. Melius esset peccata cavere, quam mortem fugere. Si hodie non es paratus, quomodo cras eris? ».De imitatione Christi, 1, 23, 5-8: ed. T. Lupo (Città del Vaticano 1982) p. 70.
« Laudatus sis, mi Domine,
propter sororem mortem corporalem,
quam nullus homo vivens potest evadere.
Vae illis, qui morientur in peccatis mortalibus;
beati illi, quos reperiet in Tuis sanctissimis voluntatibus,
quia secunda mors non faciet eis malum ».Sanctus Franciscus Assisiensis, Canticum Fratris Solis: Opuscula sancti Patris Francisci Assisiensis, ed. C. Esser (Grottaferrata 1978) p. 85-86.