[1684]
キリスト教葬儀は、教会の典礼祭儀です。そこで教会の奉仕職が目指すのは、故人との生きた交わりを表すと同時に、参列者を葬儀に集まった共同体の仲間に加え、彼らに永遠のいのちを告げ知らせるということです。
Exsequiae christianae sunt liturgica Ecclesiae celebratio. Ecclesiae ministerium hic intendit tam ut communionem cum defuncto exprimat efficacem quam ut eiusdem participem efficiat communitatem pro obsequiis congregatam ipsique aeternam nuntiet vitam.
[1685]
葬儀のやり方にはいろいろな方法がありますが、どれもがキリスト教的死の過越としての特徴を表すものです。また祭服の色などに関しても各地方の状況と伝統とに順応した方法がとられることになっています17。
Diversi exsequiarum ritus indolem Paschalem christianae exprimunt mortis atque condicionibus et traditionibus respondent uniuscuiusque regionis, etiam in eo quod ad colorem refertur liturgicum.342
[1686]
ラテン典礼の葬儀式次第には、三種類の葬儀の方法が提示されています。それは、三つの場所(家、教会堂、墓地)での式次第で、家族、土地の風習、文化、民間信仰などがそれらの場所に寄せる思いの度合いに沿えるものとなっています。式の展開はすべての典礼伝承に共通で、四つのおもな部分から構成されています。
Ordo exsequiarum liturgiae Romanae tres celebrationis exsequiarum proponit typos, qui tribus locis correspondent, in quibus ipsae evolvuntur (in domo, ecclesia, coemeterio), et secundum momentum quod illis tribuunt familia, mores loci, cultura et pietas popularis. Ceterum modus quo evolvuntur, omnibus traditionibus liturgicis est communis et quattuor praecipua continet momenta:
[1687]
共同体による迎え入れ。式は信仰を表すあいさつによって始められます。死者の近親者が「慰めの」(新約聖書の、希望における聖霊の力という意味の18)ことばで迎えられ、集まって祈る共同体は、さらに「永遠のいのちのことば」を待ちます。共同体の一員の死(あるいは命日、七日目、三十日目など)は、「この世」の視野を超えて、復活されたキリストへの信仰の真の視野に信者を導き入れるべき出来事です。
Communitatis acceptio. Fidei salutatio celebrationem aperit. Defuncto propinqui verbo accipiuntur «consolationis» (sensu Novi Testamenti: roboris Spiritus Sancti in spe343). Communitas orans quae congregatur, etiam «verba vitae aeternae» exspectat. Alicuius membri communitatis mors (vel dies anniversarius, dies septimus vel trigesimus) eventus est qui efficere debet ut «huius mundi» superentur perspectivae et fideles ad veras perspectivas trahantur fidei in Christum resuscitatum.
[1688]
葬儀の際のことばの典礼のためには、参列者の中には教会にあまり来ない信者や、故人の友人でキリスト者でない人々がいるだけに、とくに入念な準備が必要です。説教は、雄弁な弔辞の形式を避け19、復活されたキリストの光によってキリスト教的死の神秘を明らかにすべきです。
Verbi liturgia, in exsequiis, praeparationem exigit eo magis accuratam quod communitas tunc praesens fideles includere potest liturgiae parum assiduos et amicos defuncti qui christiani non sint. Homilia, speciatim, debet genus elogii funebris secludere344 et mortis christianae mysterium illuminare Christi resuscitati luce.
[1689]
エウカリスチアのいけにえ。葬儀が教会堂で行われる場合には、エウカリスチアがキリスト教的な死という過越の現実の中心となります20。このとき、教会は故人との生きた交わりを表します。つまり、聖霊において、キリストの死と復活のいけにえを御父にささげながら、教会の子供である故人が罪とその結果から清められ、過越をまっとうして神の国の食卓にあずかることができるように、御父に願い求めます21。このように行われるエウカリスチアによって、信者の共同体、とくに故人の家族は、故人が生きた一員として属するキリストのからだと一致し、故人のために、また故人とともに祈りながら、「主に結ばれて眠った」者と一致して生きることを学ぶのです。
Sacrificium eucharisticum. Cum celebratio in ecclesia fit, Eucharistia cor est realitatis Paschalis mortis christianae.345 Tunc Ecclesia suam cum defuncto exprimit efficacem communionem: ipsa, Patri, in Spiritu Sancto, sacrificium offerens mortis et resurrectionis Christi, supplicat ut filius suus a suis peccatis eorumque consequentiis purificetur et ad Paschalem mensae Regni admittatur plenitudinem.346 Per Eucharistiam sic celebratam, fidelium communitas, speciatim familia defuncti, discit in communione vivere cum illo qui «in Domino dormivit», communicando Christi corpus, cuius ille membrum est vivum, et deinde pro illo et cum illo orando.
[1690]
死者への
告別(多くのラテン系のことばでは、「神のもとへ」という意味の語が用いられています)とは、教会によって故人が神にゆだねられることです。それは、「キリスト者の共同体が自分たちの一員の遺骸が埋葬される前に行う最後のあいさつ」なのです
22。東方教会の伝承は、死者に別れの接吻をしてこれを表します。
この最後のあいさつで、「この世からの出発と別れのための歌が歌われますが、それは、たとえ死んでも、わたしたちは互いに離れることはなく、交わりと再会があるからなのです。わたしたちは皆、同じ道を歩み、同じ場所で再会します。わたしたちは、決して離れることがありません。キリストのために生きているからです。そして今、キリストに向かって歩みながらキリストに結ばれているわたしたちは……、皆、キリストに結ばれて一緒になるのです」23。
Valedictio defuncto (in pluribus linguis latinis «adieu», «addio», «adiós» = ad Deum) est eius «commendatio ad Deum» per Ecclesiam. Est «extrema [...] valedictio, qua communitas christiana membrum suum consalutat, antequam corpus efferatur vel sepeliatur».
347 Traditio Byzantina id exprimit per valedictionis osculum defuncto:
Hac finali salutatione « cantatur propter ex hac vita migrationem et amandationem, necnon quoniam adest communio et adunatio, quatenus mortui nequaquam ab invicem separabimur; omnes enim eamdem teremus viam et in eodem loco collocabimur, neque separabimur unquam, nam Christo vivemus, et nunc Christo adunamur, ad Eum progredientes [...] universi simul fideles cum Christo erimus ».348