自由と恵み。わたしたちの自由が、神が人間の心に刻まれた真理と善とにかなうものであれば、キリストの恵みは決してわたしたちの自由と競合するものとはなりません。反対に、とくに祈りの中でキリスト者が体験しているように、恵みの働きかけに素直に従えば従うほど、わたしたちの内的自由と試練の中での確信は増していきます。外部の世界の圧力や強制を前にしたときも同様です。聖霊は恵みの働きを通して、わたしたちの霊的自由をはぐくんでくださいます。わたしたちを教会と世の中におけるご自分の自由な協力者としてくださるのです。
「いつくしみ深い、全能の神よ、あなたの支配に逆らう悪の力を滅ぼしてください。わたしたちが身も心も何ものにも妨げられず、自由にみ旨を果たすことができますように」39。
Libertas et gratia. Gratia Christi nullo modo apparet ut aemulatrix nostrae libertatis, cum haec veritatis et boni correspondet sensui quem Deus in hominis corde posuit. E contra, sicut christiana experientia id testatur praesertim in oratione, quo dociliores impulsibus sumus gratiae, eo magis augentur nostra intima libertas atque nostra in probationibus securitas, sicut etiam coram mundi exterioris pressuris et coactionibus. Operatione gratiae, Spiritus Sanctus nos ad libertatem educat spiritualem, ut nos Sui operis in Ecclesia et in mundo liberos efficiat collaboratores:
« Omnipotens et misericors Deus, universa nobis adversantia propitiatus exclude, ut, mente et corpore pariter expediti, quae Tua sunt liberis mentibus exsequamur ».59