[214]
「あるという者」である神はイスラエルの民に、ご自分を「いつくしみとまことに満ちた者」(出エジプト34∙6)として啓示されました。この二つの語に、神のみ名の豊かさが要約して表現されています。神はそのすべてのわざの中で好意といつくしみと恵みと愛とを示されますが、また、信頼性、不変性、忠実さ、真理をも表されます。「〔わたしは〕あなたのいつくしみとまことのゆえにみ名に感謝をささげます」(詩編138∙2)13。神は真理です。なぜなら、「神は光であり、神にはやみがまったくない」(一ヨハネ1∙5)からです。神は「愛」(一ヨハネ4∙8)です。使徒ヨハネが教えているとおりです。
Deus, «Ille qui est», Se Israel revelavit tamquam Illum qui est «multae miserationis ac verax» (Ex 34,6). Haec duo verba, modo compendioso, Nominis divini exprimunt divitias. Deus in omnibus operibus Suis Suam benevolentiam ostendit, Suam bonitatem, Suam gratiam, Suum amorem; sed etiam Se dignum esse in quo fiducia reponatur, Suam constantiam, Suam fidelitatem, Suam veritatem. «Confitebor Nomini Tuo propter misericordiam Tuam et veritatem Tuam» (Ps 138,2).29 Ille est veritas, «quoniam Deus lux est, et tenebrae in Eo non sunt ullae» (1 Io 1,5); Ille est «caritas», ut apostolus docet Ioannes (1 Io 4,8).
[215]
「みことばの頭はまことです。あなたはとこしえに正しく裁かれます」(詩編119∙160)。「主なる神よ、あなたは神、あなたのみことばは真実です」(サムエル下7∙28)。したがって、神の約束はいつも果たされます14。神は真理そのもので、そのことばは欺くことがありません。ですから、わたしたちはすべてのことにおいて、神のことばの真理と忠実さに、全幅の信頼をもって自分をゆだねることができます。人間の罪と失墜の始まりは、神のことば、好意、忠実さを疑わせようとした誘惑者の虚言によるものです。
«Principium verborum Tuorum veritas, in aeternum omnia iudicia iustitiae Tuae» (Ps 119,160). «Nunc ergo, Domine Deus, Tu es Deus, et verba Tua erunt vera» (2 Sam 7,28); propterea Dei promissiones semper in rem deducuntur.30 Deus est ipsa veritas, Eius verba fallere nequeunt. Hac de causa, potest quis, cum plena fiducia, veritati et fidelitati verbi Eius in omnibus se tradere. Initium peccati et lapsus hominis mendacium fuit Tentatoris, qui ad dubitandum de verbo Dei, de Eius benevolentia et de Eius fidelitate induxit.
[216]
神の真理は被造界全体の秩序を保ち、世界を治める知恵です15。おひとりで天地を造られた16神だけが、神とのかかわりの中で造られたすべてのものについての真の知識を与えることがおできになります17。
Veritas Dei est Eius sapientia, quae toti ordini creationis et gubernationis dominatur mundi.31 Deus qui solus caelum et terram creavit,32 solus potest veram omnium rerum creatarum cognitionem in earum relatione ad Se praebere.33
[217]
神は、ご自分を啓示されるときにも真実です。神に由来する教えは「真理の教え」(マラキ2∙6)です。世に御子を遣わされたのは、「真理についてあかしをするため」(ヨハネ18∙37)でした。「わたしたちは知っています。神の子が来て、真実なかたを知る力を与えてくださいました」(一ヨハネ5∙20)18。
Deus etiam verus est cum Se revelat: doctrina quae venit a Deo, est «Lex veritatis» (Mal 2,6). Cum «in mundum» Filium mittat Suum, erit «ut testimonium» perhibeat «veritati» (Io 18,37): «Et scimus quoniam Filius Dei venit et dedit nobis sensum, ut cognoscamus Eum, qui verus est» (1 Io 5,20).34
[218]
イスラエルの民は歴史の中で、神が自分たちに自らを啓示し、すべての民の間から自分たちをご自分の民として選ばれた理由は、無償の愛以外には何もなかったということを悟ることができました19。また、神が自分たちを救い、不忠実と罪をゆるし続けてくださったのも、愛によってであることを、預言者たちのおかげで悟ることができました20。
Historiae suae decursu, Israel detegere potuit, Deum nonnisi unum habuisse motivum ut Se revelaret et illum inter omnes populos eligeret ut Eius esset: amorem Suum gratuitum.35 Israel per suos intellexit Prophetas, Deum, etiam propter amorem, illum salvare36 illique infidelitatem et peccata dimittere non desiisse.37
[219]
イスラエルの民に対する神の愛は、子に対する父の愛にたとえられています21。この愛は、幼子に向けられる母親の愛よりも強いものです22。神は、花婿が花嫁を愛するよりも深くその民を愛されます23。この愛は、もっともひどい不忠実に対しても揺らぐことがありません24。そしてついには、このうえなく貴重なたまものをお与えになります。「神は、そのひとり子をお与えになったほどに、世を愛された」(ヨハネ3∙16)。
Dei amor erga Israel amori patris erga filium comparatur suum.38 Hic amor amore matris erga filios suos est fortior.39 Deus populum amat Suum plus quam sponsus suam dilectam;40 hic amor vel pessimas etiam vincet infidelitates;41 ille usque ad pretiosissimum perveniet donum: «Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium Suum unigenitum daret» (Io 3,16).
[220]
神の愛は「永遠」(イザヤ54∙8 参照)です。「山が移り、丘が揺らぐこともあろう。しかし、わたしのいつくしみはあなたから移らない」(イザヤ54∙10)。「わたしは、とこしえの愛をもってあなたを愛し、変わることなくいつくしみを注ぐ」(エレミヤ31∙3)。
Dilectio Dei est «sempiterna» (Is 54,8): «Montes enim recedent, et colles movebuntur, misericordia autem mea non recedet a te» (Is 54,10). «In caritate perpetua dilexi te; ideo attraxi te in misericordia» (Ier 31,3).
[221]
聖ヨハネはさらに推し進めて、「神は愛です」(一ヨハネ4∙8,16)といっています。神の存在そのものが愛なのです。時が満ちて御ひとり子と愛の霊を遣わすことによって、神はご自分のもっとも隠れた内奥を示されます25。神は永遠に父と子と聖霊の愛の交わりでありますが、その交わりにわたしたちをもあずからせようと、お決めになったのです。
Sanctus Ioannes adhuc ulterius progreditur cum testatur: «Deus caritas est» (1 Io 4,8.16): ipsum Dei Esse est amor. Filium Suum unicum et Spiritum amoris in plenitudine temporum mittens, Deus Suum summe intimum revelat secretum:42 Ipse aeterne est amoris commercium: Pater, Filius et Spiritus Sanctus, nosque destinavit ut huius simus participes.