[2221]
夫婦愛の実りとは、子供の出産だけに限られるものではなく、子供たちの道徳教育や宗教教育にも及ぶべきものです。「教育を授けるという両親の務めは、まことに重大であって、それが欠ける場合、その補充はほとんど不可能なほどです」15。両親にとっては子供を教育することが自分たちにゆだねられた最大の権利でも義務でもあるので、これを他人に譲ることはできないのです16。
Coniugalis amoris fecunditas ad solam filiorum procreationem non circumscribitur, sed ad eorum moralem educationem extendi debet atque ad eorum spiritualem formationem. Parentum «munus educationis tanti ponderis est ut, ubi desit, aegre suppleri potest».150 Educationis ius et officium primordialia sunt pro parentibus et non alienanda.151
[2222]
両親は自分の子供たちを神の子供とみなし、独立した人格として尊敬しなければなりません。親は天の御父のみ旨への従順の模範を示しながら、子供たちが神のおきてを守るように教育すべきです。
Parentes suos filios tamquam filios Dei respicere debent eosque tamquam personas humanas observare. Suos filios educent ut Legem Dei impleant, se ipsos ostendendo voluntati Patris coelestis oboedientes.
[2223]
両親はわが子の教育の第一の責任者です。両親はまず
家庭を築くことによってこの責任を果たします。家庭には当然のこととして優しさ、ゆるし、尊敬、忠実、無私の奉仕があるべきです。家庭は
徳育に適した場です。徳育に際しては、真の自由の条件である自己放棄、健全な判断、自制心などの習得が求められます。親は子供に「物質的・本能的次元を内面的・精神的次元のもとに」
17置くことを教えるべきです。わが子によい模範を示すことは、親にとっての重大な責任です。親が子供の前で自分自身の欠点を認めるならば、彼らをよりよく指導し、欠点を改めさせることもできるでしょう。
「わが子を愛する者は、しばしばむちで懲らしめる……。子をしつける親は、その子のおかげで楽ができる」(シラ30∙1-2)。「父親たち、子供を怒らせてはなりません。主がしつけ諭されるように、育てなさい」(エフェソ6∙4)。
Parentes educationis suorum filiorum primi sunt responsabiles. Hanc testantur responsabilitatem imprimis
creatione familiae, in qua teneritudo, indulgentia, observantia, fidelitas et servitium gratuitum sint normalia. Familia est locus
ad virtutum educationem idoneus. Haec requirit tirocinium abnegationis, sani iudicii, dominii sui ipsius, quae omnis verae libertatis sunt condiciones. Parentes filios docebunt subordinare «materialia et naturalia interioribus et spiritualibus».
152 Gravis est parentibus responsabilitas, suis filiis bona praebere exempla. Ipsi, suos proprios defectus coram eis agnoscere scientes, eos etiam melius regere et corrigere poterunt:
« Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella [...]. Qui docet filium suum, fructum habebit in illo » (Eccli 30,1-2). « Et, patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros, sed educate illos in disciplina et correptione Domini » (Eph 6,4).
[2224]
家庭は、連帯や共同責任の手ほどきを受ける本来の場です。親はわが子に、人間社会を脅かす危険や堕落などから身を守るように教えなければなりません。
Familia ambitum constituit naturalem ad initiationem personae humanae in solidarietatem et in communitarias responsabilitates. Parentes filios docebunt se a periculis custodire et abiectionibus quae societatibus minantur humanis.
[2225]
両親は結婚の秘跡の恵みによって、子供に福音をのべ伝える責任および特権を受けました。親は自分の子供たちに信仰の神秘を伝えるための「最初の使者」18なので、幼いころからその神秘を彼らに伝授すべきです。また、幼児のときから子供たちを教会生活になじませるべきです。家族的な生き方は、全生涯を通じて生きた信仰の正しい前提および支えとなる心構えを育てることができるのです。
Parentes, per sacramenti Matrimonii gratiam, responsabilitatem receperunt et privilegium suos filios evangelizandi. Eos, inde a prima aetate, mysteriis initiabunt fidei, cuius ipsi pro suis filiis sunt «primi [...] praecones».153 Eos, ab eorum tenerrima infantia, vitae sociabunt Ecclesiae. Modi familiares vivendi affectivas nutrire possunt dispositiones, quae per totam vitam authentica fidei viventis permanent praeambula et firmamenta.
[2226]
両親による信仰教育は幼児期から始めなければなりません。もしも家族の成員が福音に従ったキリスト教的生活のあかしを通して互いに信仰を深め合っているならば、その信仰教育はすでに行われているのです。家庭内の信仰教育は他の形の信仰教育にまさるものですが、両者を併用することによって、さらに充実したものにすることができます。両親は子供に祈りを教えたり、神の子供としての自分の召命を発見させたりする使命を持っています19。小教区はエウカリスチア共同体であり、キリスト教的家族の典礼生活の中心となるものです。それは、子供たちや両親のカテケージスのための特別に恵まれた場なのです。
Educatio ad fidem, ex parte parentum, inde a tenerrima incipere debet aetate. Iam praebetur, cum familiae membra ad crescendum in fide se adiuvant testimonio vitae christianae secundum Evangelium. Familiaris catechesis alias formas instructionis in fide praecedit, comitatur et ditat. Parentes missionem habent suos filios docendi orare et suam detegere vocationem filiorum Dei.154 Paroecia communitas est eucharistica et cor vitae liturgicae familiarum christianarum; locus est privilegiatus catechesis filiorum et parentum.
[2227]
子供たち自身も、両親の聖性の向上に貢献します20。家族の一人ひとりが例外なく、侮辱や争い、不正や怠慢などに対して、互いに寛容な気持ちを持ってうむことなくゆるし合わなければなりません。相互の愛情がそうするように促し、キリストの愛がこれを要求するのです21。
Filii, e parte sua, ad eorum parentum conferunt augmentum in sanctitate.155 Omnes et singuli sibi generose et indefesse veniam concedent mutuam quae ab offensis, litibus, iniustitiis et derelictionibus exigitur. Mutua affectio id suggerit. Christi caritas id postulat.156
[2228]
幼児期においては、両親の側からの尊敬と愛情は、まず、子供をしつけ、その身体的・精神的必要を満たすために、身をささげてその世話をし、心を配ることによって表されます。子供が成長してきたら、その同じ尊敬と献身の形は、子供たちに理性と自由の正しい用い方を教えるという方向に変わってきます。
Pueritiae tempore, parentum observantia et affectio imprimis manifestantur cura et attentione, quas iidem dedicant ut filios suos educent, ut eorum necessitatibus physicis provideant et spiritualibus. Dum crescunt, eadem observantia et eadem dedicatio parentes movent ad filios educandos suos ut recte sua ratione utantur suaque libertate.
[2229]
両親はわが子の教育の第一の責任者として、子供たちのために自分の信念にかなう学校を選択する権利を持っています。この権利は基本的なもので、両親はできる限り、キリスト教的教育者としての自分たちの任務をもっともよく助けてくれる学校を選ばなければなりません22。公権には両親が持つこの権利を保証し、その行使を可能にする状況を整える義務があります。
Parentes, ut primi responsabiles educationis suorum filiorum, ius habent eligendi pro illis scholam quae eorum propriis correspondeat persuasionibus. Hoc ius fundamentale est. Parentes habent officium, in quantum possibile est, eligendi scholas quae eis, in eorum munere educatorum christianorum, quam optime assistent.157 Publicae potestates officium habent hoc parentum ius praestandi et condiciones reales eius exercitii faciendi ratas.
[2230]
成人した子供は、自分の職業や生活身分を選択する義務と権利とを持つようになります。彼らはこの新たな責任を両親との信頼に満ちた関係を保ちながら担い、進んで両親の意見や助言を求めるべきです。両親はわが子が職業を選んだり配偶者を選んだりする際には、強制しないように心掛けるべきです。しかし、この控え目にすべき義務というのは、とくにわが子が新しい家庭を築こうとしているような場合には、分別ある助言をもって彼らを助けることを禁じるものではなく、かえってその逆なのです。
Filii, cum adulti fiunt, officium habent et ius suam eligendi professionem suumque vitae statum. Has novas responsabilitates in fiduciali relatione ad parentes assument suos, a quibus ipsi libenter petent et accipient opiniones atque consilia. Parentes curam habebunt ne filios cogant suos in professione vel coniuge eligendis. Hoc moderationis officium eos non impedit, immo e contra, quominus prudentibus illos adiuvent consiliis, praesertim cum illi intendunt fundare familiam.
[2231]
両親や兄弟姉妹の世話をするため、あるいはある職業に専念するためや、その他の尊い動機のために、結婚しない人々がいます。このような人々は、人類という家族の幸せに多大の貢献ができるのです。
Quidam matrimonium non contrahunt ut de suis parentibus vel de suis fratribus et sororibus curam assumant, ut se modo magis exclusivo cuidam dedicent professioni vel aliis ex honestis motivis. Ipsi magnopere ad familiae humanae bonum possunt conferre.