[2475]
キリストの弟子は「神にかたどって造られた新しい人を身に着け、真理に基づいた正しく清い生活を」(エフェソ4∙24)送ります。「偽りを捨て」(エフェソ4∙25)、「悪意、偽り、偽善、ねたみ、悪口をみな」(一ペトロ2∙1)捨て去らなければなりません。
Discipuli Christi induerunt «novum hominem, qui secundum Deum creatus est in iustitia et sanctitate veritatis» (Eph 4,24). «Deponentes mendacium» (Eph 4,25), reiicere debent «omnem malitiam et omnem dolum et simulationes et invidias et omnes detractiones» (1 Pe 2,1).
[2476]
偽証と偽りの宣誓。真実に反することを公の場で表明すれば、特別に重大な罪となります。裁判所で行えば偽証となり箴言19・9参照。、宣誓のもとに行われれば偽りの宣誓となります。このような行為は、無実の者を有罪にしたり、犯罪者を無罪にしたり、被告の受ける罰を大きくしたりするような結果をもたらし箴言18・5参照。、正義の実行や裁判官による判決の公正さを非常に危うくさせてしまいます。
Falsum testimonium et periurium. Assertio veritati contraria, cum publice emittitur, peculiarem induit gravitatem. Id, coram tribunali, falsum testimonium fit.Cf Prv 19,9. Cum id iureiurando fit, agitur de periurio. Hi agendi modi conferunt sive ad innocentem damnandum sive ad culpabilem excusandum sive ad augendam sanctionem quam accusatus incurrit.Cf Prv 18,5. Graviter in discrimen ducunt exercitium iustitiae et aequitatem sententiae a iudicibus prolatae.
[2477]
他人に不当な損害を与える可能性がある態度を取ったりことばを使ったりすることは、人の名誉を守るために、すべて禁じられます「新教会法典」第220条参照。。
⸺たとえ口には出さなくても、十分な根拠もないのに隣人に道徳的欠陥が本当にあると考える者は、軽率な判断の罪を犯します。
⸺客観的に正当な理由もないのに、他人の欠点や過ちを当人を知らない人間に教える者は、悪口の罪を犯しますシラ21・28参照。。
⸺真実ではないことをいって、他人の評判を傷つけ、当人に対する誤った判断を抱かせるような情況を作り出す者は、中傷の罪を犯します。
Observantia existimationis personarum omnem vetat habitudinem omneque verbum quae iniustum damnum possunt illis inferre.Cf CIC canon 220. Culpabilis fit:
— iudicii temerarii, qui, etiam tacite, defectum moralem in proximo, tamquam verum, sine sufficienti admittit fundamento;
— detractionis, qui sine ratione obiective valida defectus aliorum vel culpas personis ea ignorantibus manifestat;Cf Eccli 21,28.
— calumniae, qui assertionibus veritati contrariis existimationi nocet aliorum et occasionem praebet falsis iudiciis de illis.
[2478]
軽率な判断を下さないようにするためには、一人ひとりの者が、隣人の考えや、ことば、行いなどをできるだけよい意味に解釈するように心掛けるべきです。
「善良なキリスト者はだれでも、人の説くところを非とせず、むしろ、これを正しい意味に解釈していこうという心構えを持つべきです。また、もしそうできなければ、その人がどのように解釈しているかを尋ねてみて、万が一、解釈に誤りがある場合は、懇ろに正してやらなければなりません。それでもなお効果のないときには、当人がそれを正しい意味に解し、誤りから抜け出すことができるように、適切なあらゆる手段を講じる努力をすべきです」ロヨラの聖イグナティウス『霊操』 (S. Ignatius de Loyola, Exercttia spmtuaha, 22 : MHSI 100, 164)。。
Ad iudicium vitandum temerarium, unusquisque, quantum fieri potest, sensu favorabili, cogitationes, verba et actiones proximi sui curabit interpretari:
« Supponendum est, christianum unumquemque pium debere promptiore animo sententiam seu propositionem obscuram alterius in bonam trahere partem, quam damnare. Si vero nulla eam ratione tutari possit, exquirat dicentis mentem; et si minus recte sentiat vel intelligat, corripiat benigne; hoc nisi sufficit, vias omnes opportunas tentet, quibus illum sanum intellectu, ac securum reddat ab errore ».Sanctus Ignatius de Loyola, Exercitia spiritualia, 22: MHSI 100, 164.
[2479]
悪口や中傷は、隣人の評判や名誉を傷つけます。ところで、名誉とは人間の尊厳に対して払う社会的なあかしであり、一人ひとりの人間は自分の名誉や評判、および尊敬を傷つけられないという権利を生まれながらに持っているのです。したがって、悪口や中傷は正義と愛の徳に背くものです。
Detractio et calumnia existimationem et honorem proximi destruunt. Honor autem est sociale testimonium dignitati humanae praestitum, et unusquisque iure gaudet naturali ad sui nominis honorem, ad suam existimationem et ad observantiam. Sic detractio et calumnia virtutes laedunt iustitiae et caritatis.
[2480]
お世辞、へつらい、愛想などによって他人に悪意の行為や堕落した行動をとるようそそのかしたり助長させたりすることばや態度は、すべて禁じられるべきです。重大な悪徳もしくは罪に加担するような場合のへつらいは、大罪となります。役に立ちたいという思いや友情によるものであっても、二枚舌が正当化されることはありません。単に気に入られたいためや、悪を避けるため、ある必要に備えるためや、正当な利益を得るためなどという理由でなされるへつらいであれば、小罪となります。
Omne verbum omnisque habitudo sunt vetanda quae, assentatione, adulatione vel obsequentia alium excitant et confirmant in malitia actuum eius et in perversitate eius agendi modi. Adulatio culpa est gravis, si complex vitiorum et peccatorum gravium efficiatur. Optatum reddendi servitium vel amicitia duplicitatem sermonis non iustificant. Adulatio peccatum est veniale cum ipsa solummodo intendit ut grata sit, ut malum vitet, ut cuidam occurrat necessitati, ut commoda obtineat legitima.
[2481]
過度の自慢あるいは大言を吐くことは、真実に背く罪です。当人をけなすために悪意をもって他人の行為をあれこれちゃかすような皮肉も、同じ罪になります。
Iactantia vel venditatio culpam constituunt contra veritatem. Idem dicendum est de ironia quae tendit ad aliquem detrectandum, depingendo ridicule, modo malevolo, aliquem aspectum eius agendi modi.
[2482]
「うそとは、欺く意図をもって偽りを口にすることです」聖アウグスティヌス『嘘について』 (S. Augustinus, De mendacio, 4, 5 : CSEL 41, 491 [PL 40, 491])。。キリストは、うそを悪魔のわざとして告発しておられます。「あなたたちは、悪魔である父から出た者である。……彼のうちには真理がない。悪魔が偽りをいうときは、その本性からいっている。自分が偽り者であり、その父だからである」(ヨハネ8∙44)。
«Enuntiationem falsam cum voluntate ad fallendum prolatam manifestum est esse mendacium».Sanctus Augustinus, De mendacio, 4, 5: CSEL 41, 419 (PL 40, 491). Dominus opus diabolicum denuntiat in medacio: «Vos ex patre Diabolo estis [...]. Non est veritas in eo. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est et pater eius» (Io 8,44).
[2483]
うそは、真実にまっこうから背く罪です。うそをつくとは、人を誤りに陥れるために、真実ではないことを話したり行ったりすることです。うそは、人間の真実との関係ならびに隣人との関係を損ない、人間と神との関係ならびに人間のことばと神との関係を根底から覆します。
Mendacium est directissima contra veritatem offensa. Mentiri est contra veritatem loqui vel agere ad inducendum in errorem. Mendacium, relationem hominis ad veritatem et ad proximum laedens, fundamentali nocet relationi hominis eiusque verbi ad Dominum.
[2484]
うそがどのような重さの罪になるかについては、ゆがめる真実の内容、そのときの状況、うそをつく者の意向、うその犠牲となる人が被る損害の大きさなどによって変わってきます。うそは、それ自体としては小罪ですが、正義や愛の徳を甚だしく損なうような場合には大罪となります。
Mendacii gravitas mensuratur secundum naturam veritatis quam deformat, secundum circumstantias, intentiones illius qui id committit, et damna quae ii patiuntur qui eius sunt victimae. Si mendacium in se peccatum constituit solummodo veniale, efficitur mortale, cum graviter iustitiae et caritatis laedit virtutes.
[2485]
うそそのものが非難されるべきものです。それは、知り得た真実を他人に伝えるためにあるはずのことばを冒瀆するものです。真実に反することばを口にして故意に他人を誤らせようとすることは、正義と愛とに反する行為です。真実を知らない人々を有害な結果が生じるような危険に陥れようという意図がうそをつく側にある場合には、その罪はいっそう重くなります。
Mendacium sua natura est damnabile. Profanatio est verbi quod habet tamquam scopum aliis cognitam communicare veritatem. Propositum deliberatum, assertis veritati contrariis, proximum inducendi in errorem constituit iustitiae et caritatis defectum. Maior est culpabilitas, cum intentio decipiendi in periculo versatur ne funestas habeat consequentias illis qui avertuntur a vero.
[2486]
うそは(真実の徳の侵害なので)、他人に加えられるまぎれもない暴力です。すべての判断や決定を行う際の条件である知る能力を損なうものだからです。うそは、人々の間の精神的分裂やその分裂によって生じるあらゆる不幸の原因となるものです。うそは社会全体のために有害なもので、人々の間の信頼を失わせ、社会関係の織り目を引き裂きます。
Mendacium (quia violatio est virtutis veracitatis) est vera violentia alii illata. Illum vulnerat in eius cognoscendi capacitate quae condicio est omnis iudicii omnisque decisionis. In germine continet spirituum divisionem omniaque mala quae illa suscitat. Mendacium funestum est omni societati; inter homines suffodit fiduciam et relationum socialium scindit intextum.
[2487]
正義や真理に反して犯されたどんな過ちも、たとえそれを犯した本人の罪がゆるされたにしても、賠償の義務から免れることはありません。公に損害を償うことができないような場合には、人知れず行わなければなりません。損害を受けた人に直接に損害賠償をすることができないような場合は、愛の名においてその人のために精神的な償いをしなければなりません。他人の評判を損なった過ちの場合にも、賠償の義務があります。精神的、時として物的な賠償がどの程度のものでなければならないかについては、かけた損害の大きさで量られるべきです。それは良心上の義務となります。
Quaelibet culpa contra iustitiam et veritatem commissa postulat reparationis officium, etiamsi eius auctori tributa sit venia. Cum impossibile est culpam publice reparare, id secreto facere opus est; si illi, qui damnum subiit, id directe non potest rependi, opus est illi moraliter satisfacere, ratione caritatis. Hoc reparationis officium etiam refertur ad culpas contra alius existimationem commissas. Haec moralis et quandoque materialis reparatio aestimanda est secundum mensuram damni quod illatum est. Illa in conscientia obligat.