[2559]
「祈りとは心を神に上げること、あるいはふさわしい善を神に願うことです」ダマスコの聖ヨハネ『信仰の解明』 (S. Ioannes Damascenus, Expositio fidei, 68 [De fide orthodoxa 3, 24] : PTS 12, 167 [PG 94, 10891)。。わたしたちは祈るときにはどこから話しているのでしょうか。思い上がった高慢や自我からでしょうか、それとも謙虚で打ち砕かれた心の「深いふちの底」(詩編130∙1)からでしょうか。へりくだる者は高められるのですルカ18・9-14参照。。祈りの基本は謙虚さです。「わたしたちはどう祈るべきかを知りません」(ローマ8∙26)。謙虚さこそが、祈りのたまものを無償でいただくために必要な心構えなのです。人間は神の物乞いなのです聖アウグスティヌス『説教』 (S. Augustinus, Sermo 56, 6, 9 : ed. P. Verbraken, Revue Benedictine 68 [1958] 31 [PL 38, 381])参照。。
«Oratio est ascensus mentis in Deum: aut eorum quae consentanea sunt postulatio a Deo».Sanctus Ioannes Damascenus, Expositio fidei, 68 [De fide orthodoxa 3, 24]: PTS 12, 167 (PG 94, 1089). Unde loquimur orantes? Utrum de nostrae superbiae et nostrae propriae voluntatis altitudine an «de profundis» (Ps 130,1) cordis humilis et contriti? Qui humiliatur, exaltatur.Cf Lc 18,9-14. Humilitas est orationis fundamentum. «Quid oremus, sicut oportet, nescimus» (Rom 8,26). Humilitas est dispositio ad orationis donum gratuito accipiendum: homo est mendicus Dei.Cf Sanctus Augustinus, Sermo 56, 6, 9: ed. P. Verbraken: Revue Bénédictine 68 (1958) 31 (PL 38, 381).
[2560]
「もしあなたが、神のたまものを知っていたならば」(ヨハネ4∙10)。祈りのすばらしさは、わたしたちが水を求めてやって来る井戸のほとりで明らかになります。そこに、わたしたちに会いにキリストは来られます。キリストがまずわたしたちを捜しに来て、水を願われます。イエスは渇いておられ、その願いはわたしたちを慕っておられる神の心の奥底から出てきているのです。祈りとは、わたしたちが気づこうと気づくまいと、神の渇きとわたしたちの渇きとの出会いなのです。神は、わたしたちがご自身を渇望することに渇いておられます聖アウグスティヌス『83の問題について』 (S. Augustinus, De diversis quaestionibus octoginta tribus, 64, 4 : CCL 44A, 140 [PL 40, 56])参照。。
«Si scires donum Dei!» (Io 4,10). Orationis mirabile ibi praecise revelatur, iuxta puteos ad quos venimus ad nostram quaerendam aquam: ibi Christus in occursum venit omnis creaturae humanae, Ipse primus est qui nos quaerat et bibere petat. Iesus sitit, Eius petitio e profunditatibus venit Dei qui nos desiderat. Oratio, sive id scimus sive nescimus, occursus est sitis Dei et sitis nostrae. Deus sitit nos Ipsum sitire.Cf Sanctus Gregorius Nazianzenus, Oratio 40, 25: SC 358, 261 (PG 36, 398); Sanctus Augustinus, De diversis quaestionibus octoginta tribus, 64, 4: CCL 44A, 140 (PL 40, 56).
[2561]
「あなたの方からその人に頼み、その人はあなたに生きた水を与えたことであろう」(ヨハネ4∙10)。逆説的なことですが、わたしたちの懇願の祈りは、実際は一つの応答なのです。すなわち、「わが民は……生ける水の源であるわたしを捨てて無用の水溜めを掘った」(エレミヤ2∙13)と嘆かれる生きておられる神への応答、救いの無償の約束への信仰の応答ヨハネ7・37-39、イザヤ12・3,51・1参照。、御ひとり子の渇きへの愛の応答ヨハネ19・28、ゼカリヤ12・10,13・1参照。にほかなりません。
«Tu forsitan petisses ab Eo et dedisset tibi aquam vivam» (Io 4,10). Nostra petitionis oratio, ad paradoxi modum, responsio est. Responsio ad Dei viventis querelam: «Me dereliquerunt fontem aquae vivae, ut foderent sibi cisternas, cisternas dissipatas» (Ier 2,13), fidei responsio ad gratuitam salutis Promissionem,Cf Io 7,37-39; Is 12,3; 51,1. responsio amoris ad unici Filii sitim.Cf Io 19,28; Zach 12,10; 13,1.