[2607]
イエスはご自分が祈ることによって、祈ることをすでにわたしたちに教えておられます。わたしたちの祈りが神に向かう道は、御父にささげるイエスの祈りです。しかし福音書は、祈りに関するイエスの分かりやすい教えをわたしたちに伝えてくれています。教育者としてのイエスは、ありのままのわたしたちの手を取り、徐々に御父へと導いてくださいます。ご自分の後についてくる多くの人々に話しかけながら、祈りについてすでに旧約聖書に基づいて知っていることから始めて、近づいている神の国の新しさに向けて彼らの心を開かせます。ついで、たとえをもってこの新しさを明らかにします。最後に、ご自分の教会の中で祈りの教育者となるはずの弟子たちに対しては、御父や聖霊についてはっきりと話されます。
Cum Iesus orat, nos iam orare docet. Theologalis via nostrae orationis oratio Eius est ad Eius Patrem. Sed Evangelium explicitam Iesu doctrinam nobis tradit de oratione. Tamquam paedagogus, nos ibi assumit, ubi sumus, et modo progressivo nos ad Patrem ducit. Iesus, Se dirigens ad turbas quae Eum sequuntur, ab illo procedit quod eaedem iam de oratione secundum Vetus noscunt Foedus et eas ad Regni venientis aperit novitatem. Deinde illis hanc novitatem revelat parabolis. Denique discipulis, qui orationis in Eius Ecclesia esse debebunt paedagogi, aperte de Patre loquetur et de Spiritu Sancto.
[2608]
山上の説教以降のイエスは、祭壇に供え物をささげる前に兄弟と和解すること59、敵を愛し迫害者のために祈ること60、「隠れたところにおられる」(マタイ6∙6)御父に祈り、くどくどと述べたてないこと61、祈るときには心から人をゆるすこと62、心を清くし、神の国を求めること63などの、心の悔い改めについて力説されます。これは、ひたすら御父に向かう子供としての回心なのです。
Inde a sermone montano, Iesus de cordis conversione insistit: de reconciliatione cum fratre priusquam oblatio super altare praesentetur,69 de amore inimicorum et oratione pro persequentibus,70 de orando Patrem «in abscondito» (Mt 6,6), de non repetendo saepius in multiloquio,71 de parcendo ex imo corde in oratione,72 de cordis puritate et Regni inquisitione.73 Haec conversio tota ad Patrem dirigitur, ipsa filialis est.
[2609]
悔い改めを決意する人の心は、信仰をもって祈ることを学びます。信仰とは、わたしたちが感じたり理解したりすることがらを超越して、子供として神に帰依することです。それが可能なのは、最愛の御子が御父に近づく道をわたしたちのために開いてくださるからです。御子がわたしたちに「求め」「たたく」ようにと勧めることができるのは、ご自身が門であり、道であるからなのです64。
Cor, sic ad se convertendum paratum, orare discit in fide. Fides adhaesio Deo est filialis, ultra id quod sentimus et intelligimus. Eadem possibilis est effecta quia Filius dilectus nobis ad Patrem aperit accessum. Ipse a nobis petere potest ut «quaeramus» et «pulsemus», quia Ipse porta est et via.74
[2610]
イエスは、御父からのたまものをいただく前にご自分はすでに御父への祈りと感謝をささげているので、わたしたちも子供としての大胆さをもってそうするようにと教えられます。「祈り求めるものはすべてすでに得られたと信じなさい」(マルコ11∙24)。これこそが祈りの力であって、ためらいのない信仰をもって65「信じる者には何でもできる」(マルコ9∙23)のです。イエスは身内の者たちの「不信仰」(マルコ6∙6)や弟子たちの信仰の薄さ66を悲しまれますが、それだけにまた、ローマ人百人隊長67やカナンの女のりっぱな信仰68を前にして感嘆なさいます。
Sicut Iesus Patrem orat et gratias agit antequam Eius recipiat dona, ita nos hanc docet audaciam filialem: «Omnia quaecumque orantes petitis, credite quia iam accepistis» (Mc 11,24). Talis est orationis vis, «omnia possibilia credenti» (Mc 9,23), fide quae non haesitat.75 Quo Iesus tristitia afficitur «propter incredulitatem» Suorum propinquorum (Mc 6,6) et propter modicam fidem Suorum discipulorum,76 eo etiam admiratione capitur coram magna fide centurionis romani77 et mulieris Chananaeae.78
[2611]
信仰の祈りの本質は、ただ「主よ、主よ」というだけではなく、御父のみ旨を行うように心掛けることにあります69。イエスは、祈りをするときには神の意図に協力するという心構えを持つようにと、弟子たちに勧めておられます70。
Fidei oratio non in eo solummodo consistit ut dicatur «Domine, Domine», sed in corde componendo ad faciendam voluntatem Patris.79 Iesus Suos vocat discipulos ut hanc cooperandi cum consilio divino sollicitudinem in oratione ferant.80
[2612]
ご自分のうちに「神の国〔が〕近づいた」(マルコ1∙15)とき、イエスは回心や信仰だけではなく、警戒をも呼びかけられます。弟子は祈りの中で、肉体を備えたへりくだった姿でおいでになったその第一の到来を記念し、栄光のうちに実現されるその再臨を希望しながら、今もおられ、これからもおいでになるかたに注意を集中します71。師と結ばれた弟子たちの祈りは一つの戦いであり、目覚めて祈ってこそ誘惑に陥らずにすむのです72。
In Iesu «appropinquavit Regnum Dei» (Mc 1,15), Ipse ad conversionem vocat et ad fidem, sed etiam ad vigilantiam. Discipulus in oratione attentus vigilat in Eum qui est et qui venit in memoria Ipsius primi Adventus in humilitate carnis et in spe Ipsius secundi reditus in gloria.81 Oratio discipulorum, in communione cum eorum Magistro, est dimicatio, atque in oratione vigilando ingressus in tentationem non fit.82
[2613]
ルカ福音書が祈りについて伝えているおもなたとえは、三つあります。
第一は、うむことのない祈りへと招く、「うるさく求める友人」のたとえです73。このたとえには、「門を叩きなさい。そうすれば、開かれる」という説明が付け加えられています。天の御父はこのように祈る人に、必要とするすべてのもの、とくに、すべてのたまものを与えることができる聖霊をお与えになります。
第二は「うるさく訴えるやもめ」のたとえで74、祈りの性質の一つを強調するものです。すなわち、信仰に根ざした忍耐をもって、「気を落とさずにたえず祈らなければならない」ということを教えています。ところがこのたとえは、「しかし、人の子が来るとき、果たして地上に信仰を見いだすだろうか」ということばで締めくくられています。
第三は「ファリサイ派の人と徴税人」のたとえで75、祈る心の謙虚さを教えるものです。この「神よ、罪びとのわたしをあわれんでください」という祈りを、教会は自分の祈りとし、「主よ、あわれみたまえ(キリエ・エレイソン!)」とたえず祈り続けます。
Tres praecipuae parabolae de oratione nobis a sancto Luca traduntur:
Prima, «amicus importunus»,83 ad instantem invitat orationem: «Pulsate, et aperietur vobis». Sic oranti Pater de caelo dabit, quidquid ille necessarium habet, et maxime Spiritum Sanctum qui omnia continet dona.
Secunda, «vidua importuna»,84 ut centrum habet unam e qualitatibus orationis: «oportet semper orare et non deficere», cum fidei patientia. «Verumtamen Filius hominis veniens, putas, inveniet fidem in terra?».
Tertia, «Pharisaeus et publicanus»,85 ad cordis orantis respicit humilitatem: «Deus, propitius esto mihi peccatori». Ecclesia non desinit hanc orationem facere suam: «Kyrie eleison!».
[2614]
イエスは御父への祈りの神秘を弟子たちに明らかにされるとき、ご自分が栄光化された人性をもって御父のもとに戻られた後の弟子たちの祈りや、わたしたちの祈りがどうあるべきかを解き明かされます。そこで教えられた新しいこととは、「イエスの名によって願うこと」76なのです。イエスへの信仰によって、弟子たちは御父を知ることができるようになります。イエスは「道であり、真理であり、いのちである」(ヨハネ14∙6)からです。信仰は愛において実を結びます。それは、イエスのことばとおきてを守り、イエスとともに御父のうちにとどまることです。御父は、ご自分がわたしたちのうちにとどまられるほどに、イエスにおいてわたしたちを愛されるのです。わたしたちの祈りが聞き入れられるという確信は、この新しい契約におけるイエスの祈りに基づくものです77。
Cum mysterium orationis ad Patrem Suis discipulis aperte concredit, eis detegit id quod eorum oratio atque nostra esse debebit, cum Ipse in Sua humanitate glorificata ad Patrem redierit. Nunc novum est «petere in nomine Eius».86 Fides in Eum discipulos in cognitionem Patris introducit, quia Iesus est «Via et Veritas et Vita» (Io 14,6). Fides suum fert fructum in amore: Eius verbum servare, Eius praecepta, cum Ipso manere in Patre qui nos in Ipso diligit usque ad manendum in nobis. In hoc Novo Foedere, certitudo nos in nostris exaudiri petitionibus, super Iesu fundatur orationem.87
[2615]
さらに、わたしたちの祈りがイエスの祈りに結ばれるとき、御父は「別の弁護者、永遠にあなたがたと一緒にいるようにしてくださる真理の霊」(ヨハネ14∙16-17)を与えてくださいます。その祈りや祈り方はまったく新しいものだということを、イエスは最後の説教ではっきり教えておられます78。聖霊のうちにあって、キリスト者の祈りは御父との愛の交わりになります。それは単にキリストを介しての交わりであるだけではなく、キリストのうちにあっての交わりでもあります。イエスは、「今までは、あなたがたはわたしの名によっては何も願わなかった。願いなさい。そうすれば与えられ、あなたがたは喜びで満たされる」(ヨハネ16∙24)といっておられます。
Immo, cum nostra oratio cum illa Iesu coniungitur, Pater nobis praebet «alium Paraclitum [...], ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis» (Io 14,16-17). Haec orationis eiusque condicionum novitas apparet per discessus salutationem.88 In Spiritu Sancto, oratio christiana est amoris communio cum Patre, non solum per Christum, sed etiam in Ipso: «Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum» (Io 16,24).