[2807]
「聖とする」ということばは、第一義的には、能動因(神だけが聖化し、聖なるものにしてくださる)としての意味ではなく、むしろ、聖なるものとして認める、聖なるものとして取り扱う、という評価の意味で理解されるべきです。礼拝においては、この語は単に賛美と感謝を表すことばとして用いられることもありますn57。しかしイエスは、この願いを希求法の形で、つまり、神と人間との間で生じる願い、望み、期待という形で教えておられます。この祈りで御父への最初の願いをしたときから、わたしたちはいきなり御父の神性の奥深い神秘へ、また人類の救いのドラマへと入れていただきます。み名が聖とされますようにと祈ることによって、わたしたちは、「わたしたちを愛して、ご自分の前で聖なる者、汚れのない者にしようと」(エフェソ1∙4)、「前もってキリストにおいてお決めになった神のみ心」(エフェソ1∙9)の中へと引き込まれることになります。
Verbum «sanctificare» debet hic intelligi, non imprimis suo sensu causativo (solus Deus sanctificat, sanctum efficit), sed praecipue sensu aestimativo: tamquam sanctum agnoscere, sancte tractare. Sic in adoratione, haec invocatio quandoque tamquam laus intelligitur et gratiarum actio.Cf Ps 111,9; Lc 1,49. Sed Iesus nos hanc docuit petitionem tamquam optativam formam: petitionem, desiderium et exspectationem in qua Deus et homo innectuntur. Inde a prima petitione orationis in intimum Eius divinitatis immergimur mysterium et in drama salutis humanitatis nostrae. Petere ut Nomen Eius sanctificetur nos implicat in «beneplacitum Eius quod proposuit» (Eph 1,9), «ut essemus sancti et immaculati in conspectu Eius in caritate» (Eph 1,4).
[2808]
神は救いのみわざの決定的時機が訪れるたびごとに、そのみわざを成し遂げながらご自分のみ名を明らかになさいます。ただし、そのみわざがわたしたちのためにわたしたちのうちで実現されるのは、神の名がわたしたちによってわたしたちのうちで聖とされる場合だけなのです。
Deus, in definitivis Suae Oeconomiae momentis, Nomen revelat Suum, sed id revelat Suum adimplens opus. Hoc vero opus in rem pro nobis et in nobis non efficitur, nisi Eius Nomen a nobis et in nobis sanctificetur.
[2809]
神の聖性とは神の永遠の神秘の近づきがたい深奥にあるものです。これを創造と歴史の中で表すものを、聖書は栄光、つまり、神の威厳の輝きと呼んでいますn58神はご自分に「かたどり、〔ご自分々こ〕似せて」(創世記1∙26)人を造り、栄光を冠としていただかせてくださいましたn59が、人は罪を犯して「神の栄光を受けられなくなっています」n60。そこで神は、「造り主の姿に倣う」(コロサイ3∙10)新しい者とするために、人にご自分のみ名を現し授けて、ご自分の聖性を現されます。
Sanctitas Dei centrum est inaccessibile Eius mysterii aeterni. Scriptura quod de Eo in creatione manifestatur et in historia, gloriam appellat, Eius maiestatis splendorem.Cf Ps 8; Is 6,3. Deus, hominem «ad imaginem et similitudinem» (Gn 1,26) faciens Suam, eum gloria coronavit,Cf Ps 8,6. sed homo peccans «eget gloria Dei».Cf Rom 3,23. Exinde Deus Suam ostendet sanctitatem, homini Suum revelans ac donans Nomen, ut eum restauret «secundum imaginem Eius, qui creavit eum» (Col 3,10).
[2810]
神はアブラハムになされた約束やそれに伴う誓約の中ではn61、み名を明かさない状態で確約なさいました。神はモーセにはじめてみ名を明かされますがn62、「大いなる威光を現して」(出エジプト15∙1)イスラエルの民をエジプト人から救い出されたときには、この民全体の前でみ名を啓示なさいます。シナイの契約以後は、この民は「神ご自身のもの」であり「聖なる国民」(ヘブライ語では「聖別された国民」も同義)となるはずですn63。み名がそのうちに宿っているからです。
In Promissione Abrahae facta et in iureiurando, quod eam comitatur,Cf Heb 6,13. Deus Se obligat quin Nomen detegat Suum. Ipse id Moysi revelare incipitCf Ex 3,14. idque oculis manifestat totius populi, eum ab Aegyptiis salvans: «Gloriose [...] magnificatus est» (Ex 15,1). Post Sinai Foedus, hic populus est «Eius» et debet esse «gens sancta» (seu consecrata, quod Hebraice idem est verbum)Cf Ex 19,5-6. quia Nomen Dei in eo habitat.
[2811]
ところが民は、聖なる神から聖なる律法を繰り返し与えられるにもかかわらずn64、また「ご自分の聖なる名のゆえに」主が忍耐強く導かれるにもかかわらず、イスラエルの聖なる神から離れ、「諸国民の目の前で聖なるみ名を汚しました」n65。だから、旧約時代の義人たちやバビロン捕囚から帰還した貧しい人々、および預言者たちは、み名に対する情熱に燃え立ったのです。
Populus tamen, non obstante Lege sancta quam Deus SanctusCf Lv 19,2: «Sancti estote, quia sanctus sum ego, Dominus Deus vester». semel ei donat atque iterum, et licet Dominus «propter Nomen sanctum Suum» patienter agat, se avertit a Sancto Israel et «polluit Nomen sanctum Eius in gentibus».Cf Ez 20; 36. Propterea iusti Veteris Foederis, pauperes, qui redierunt ab exilio, et Prophetae Eius Nominis ardebant passione.
[2812]
最後には、救い主として人となられたイエスにおいて、神の聖なる名がわたしたちに明かされ、与えられましたn66。イエスの存在そのもの、そのことば、その犠牲によって明かされたのですn67。み名を明かすということが、「〔聖なる父よ、〕彼らのために、わたしは自分自身をささげます。彼らも、真理によってささげられた者となるためです」(ヨハネ17∙19)というイエスの祭司的祈りの核心なのです。御父ご自身がイエスの名を「聖とされる」のでn68、イエスはわたしたちに御父の名を「現される」のですn69。御父は復活されたイエスにあらゆる名にまさる名をお与えになります。すなわちイエスは、すべてのものが父である神の栄光をたたえるための主なのですn70。
In Iesu denique Nomen Dei Sancti nobis revelatum est et datum, in carne, tamquam Salvator:Cf Mt 1,21; Lc 1,31. revelatum ab eo quod Ipse Est, ab Eius verbo ab Eiusque sacrificio.Cf Io 8,28; 17,8; 17,17-19. Hoc Eius orationis sacerdotalis est cor: Pater Sancte, «pro eis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate» (Io 17,19). Iesus, quia Nomen Suum Ipse «sanctificat»,Cf Ez 20,39; 36,20-21. nobis Nomen Patris «manifestat».Cf Io 17,6. Ad Eius Paschatis finem, Pater Ei Nomen, quod est super omne nomen, tunc donat: Iesus est Dominus in gloriam Dei Patris.Cf Phil 2,9-11.
[2813]
わたしたちは洗礼の水によって「主イエス・キリストの名とわたしたちの神の霊によって洗われ、聖なる者とされ、義とされ」(一コリント6∙11)ました。御父はわたしたちに「聖なる生活をさせるため」(一テサロニケ4∙7)に、わたしたちを全生涯にわたって招き続けておられます。わたしたちは「わたしたちにとって……聖……となられた」(一コリント1∙30)イエス・キリストとは神の力で結ばれているのですから、神の栄光とわたしたちのいのちとは、み名がわたしたちのうちで、わたしたちによって聖とされるかどうかにかかっているのです。この第一の願いが最初に置かれている理由はここにあります。
「ご自分で他の者を聖とされる神が、だれか他の者によって聖なる者とされるということはありえません。しかし神は、『聖なる者となれ。わたしが聖なる者だからである』(レビ11∙44)といわれたのですから、洗礼によって聖とされたわたしたちは、存在しはじめた状態にいつまでもとどまるように願い求めるのです。このことを、わたしたちは毎日祈り求めています。毎日罪を犯しているわたしたちが、不断の聖化によって罪の汚れから清められるために、わたしたちにとって毎日の聖化が必要なのです。……この聖化がわたしたちの中にいつまでもとどまるように、わたしたちは祈るのです」n71。
In Baptismatis aqua, fuimus «abluti [...], sanctificati [...], iustificati [...] in nomine Domini Iesu Christi et in Spiritu Dei nostri» (
1 Cor 6,11). Per totam nostram vitam, Pater noster nos vocat «in sanctificationem» (
1 Thess 4,7), et quia ex Ipso sumus in Christo Iesu, «qui factus est [...] nobis [...] sanctificatio» (
1 Cor 1,30), de Eius gloria agitur et de nostra vita in eo quod Eius Nomen sanctificetur in nobis et a nobis. Sic urget nostra prima petitio.
« Ceterum a quo Deus sanctificatur qui Ipse sanctificat? Sed quia Ipse dixit: "Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum" (Lv 11,44), id petimus et rogamus, ut qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremus. Et hoc cotidie deprecamur. Opus est enim nobis cotidiana sanctificatio, ut qui cotidie delinquimus delicta nostra sanctificatione adsidua repurgemus. [...] Haec sanctificatio ut in nobis permaneat oramus ».Sanctus Cyprianus Carthaginiensis, De dominica Oratione, 12: CCL 3A, 96-97 (PL 4, 544).
[2814]
み名が諸国民の間で聖とされるということは、わたしたちの
生活と
祈りとに深くかかわっています。
「わたしたちは神がご自分の名を聖となさるようにとお願いします。神がすべての被造物を救い聖化なさるのは、ご自分の聖性によってだからです……。堕落した世界に救いをもたらしてくれるのはこのみ名ですが、わたしたちは神の名がわたしたちのうちで、わたしたちの行いを通して聖とされるようにと願います。わたしたちの行いが正しければみ名は賛美され、正しくなければ冒瀆されるからです。『あなたたちのせいで、神の名は異邦人の中で汚されている』(ローマ2∙24)と使徒パウロが語っているとおりですn72。したがって、わたしたちが祈り求めるのは、み名が聖なるものなので、わたしたちの生活も神の聖性にふさわしいものになれますように、ということです」n73。
「わたしたちが『み名が聖とされますように』と祈るときには、御父と結ばれているわたしたちの間だけではなく、神の恵みをまだ受け入れていない人々の間でも、み名が聖とされることを願っています。それは、すべての人のために、敵のためにも祈るようにというおきてに従うためです。だから、ことさらにわたしたちの間で聖とされますようにとはいいません。あらゆる人の間でそうであることを願っているからです」n74。
A nostra
vita et a nostra
oratione inseparabiliter pendet ut Eius Nomen inter nationes sanctificetur:
« Nos petimus, ut sanctificet Nomen Suum Deus, quod sanctitate Sua totam salvat et sanctificat creaturam. [...] Hoc Nomen est quod mundo perdito dat salutem. Sed petimus ut Nomen Dei actu nostro sanctificetur in nobis. Nobis enim bene agentibus benedicitur Nomen Dei, male agentibus blasphematur. Audi Apostolum dicentem: "Nomen Dei per vos blasphematur in gentibus" (Rom 2,24).Cf Ez 36,20-22. Petimus ergo, petimus ut quantum Nomen Dei sanctum est, tantum nos Eius mereamur in nostris moribus sanctitatem ».Sanctus Petrus Chrysologus, Sermo 71, 4: CCL 24A, 425 (PL 52, 402).
« Cum dicimus: "Sanctificetur Nomen Tuum", id petimus, ut sanctificetur in nobis, qui in Illo sumus, simul et in ceteris, quos adhuc gratia Dei expectat, ut et huic praecepto pareamus orando pro omnibus, etiam pro inimicis nostris. Ideoque suspensa enuntiatione non dicentes: sanctificetur in nobis, in omnibus dicimus ».Tertullianus, De oratione, 3, 4: CCL 1, 259 (PL 1, 1259).
[2815]
この願いはすべての願いを含むもので、後に続く六つの願いと同じように、キリストの祈りによって聞き入れられます。御父への祈りは、イエスの名によって祈るとき、わたしたちの祈りとなりますn75。イエスはその祭司的祈りの中で、「聖なる父よ、わたしに与えてくださったみ名によって彼らを守ってください」(ヨハネ17∙11)と願っておられます。
Haec petitio, quae omnes continet, Christi oratione exauditur, sicut sex reliquae petitiones quae sequuntur. Oratio ad Patrem nostrum nostra est oratio, si in nomine Iesu oratur.Cf Io 14,13; 15,16; 16,24.26. Iesus in Sua oratione sacerdotali petit: «Pater Sancte, serva eos in Nomine Tuo, quod dedisti mihi» (Io 17,11).