[522]
神の御子が地上に来られたことは重大な出来事でしたので、神は幾世紀にもわたってそれを準備なさいました。「最初の契約」210に見られる祭儀とささげ物、前表と象徴などを、キリストへ向かうように仕向けられました。さらに神は、イスラエルに相次いで起こった預言者たちの口を通して、キリストを告げられました。そのうえ、異邦人の心のうちにもキリストの到来へのおぼろげな期待を抱かせました。
Adventus Filii Dei in terram eventus est ita immensus, ut Deus per saecula illum praeparare voluerit. Ipse omnia, ritus et sacrificia, figuras et symbola «Prioris Testamenti»,212 in Christum facit convergere: Ipse Eum per os annuntiat Prophetarum qui se in Israel succedunt. Ceterum in corde gentilium obscuram suscitat huius Adventus exspectationem.
[523]
洗礼者聖ヨハネはキリストの直前の先駆者として211、道を備えるために神によって遣わされた者です212。「いと高き方の預言者」(ルカ1∙76)であるヨハネは、すべての預言者にまさる213、最後の預言者であり214、福音の端緒となり215、母の胎内ですでにキリストの到来を迎え216、「世の罪を取り除く神の小羊」(ヨハネ1∙29)と呼ぶ「花婿」(ヨハネ3∙29)であるイエスの「友」であることを喜んでいます。「エリヤの霊と力で」(ルカ1∙17)イエスに先だち、説教と悔い改めの洗礼、ついには、殉教によってイエスをあかししました217。
Sanctus Ioannes Baptista immediatus est praecursor Domini,213 missus ut viam praeparet.214 Ipse, «Propheta Altissimi» (Lc 1,76), omnes Prophetas superat,215 eorum est ultimus,216 Evangelium inaugurat;217 ex matris suae sinu Adventum salutat Christi,218 et suum habet gaudium in eo quod sit «amicus sponsi» (Io 3,29), quem tamquam Agnum «Dei, qui tollit peccatum mundi» denotat (Io 1,29). Iesum «in spiritu et virtute Eliae» (Lc 1,17) praecedens, Illi sua praedicatione, suo conversionis baptismate et tandem suo martyrio219 perhibet testimonium.
[524]
教会は毎年、待降節の典礼を行いながら、メシアへの待望を再現します。キリスト者は救い主の最初の来臨に向かう長期の準備に心を合わせながら、再臨への熱い待望を新たにするのです218。先駆者の誕生と殉教を祝うことで、教会は、「あのかたは栄え、わたしは衰えねばならない」(ヨハネ3∙30)というヨハネの願望を自分のものとします。
Ecclesia, Adventus liturgiam singulis celebrans annis, hanc Messiae exspectationem in actum ducit: fideles longam primi Adventus Salvatoris praeparationem communicantes, ardens renovant secundi Adventus optatum.220 Per celebrationem nativitatis et martyrii Praecursoris, Ecclesia eius unitur optato: «Illum oportet crescere, me autem minui» (Io 3,30).
[525]
イエスは貧しい家族の一員として、家畜小屋の貧しい環境の中でお生まれになりました
219。ただの羊飼いたちが、この出来事の最初の証人です。しかも、この貧しさのうちに、天の栄光が現れました
220。教会は、この夜の栄光を飽かずに歌い続けます。
「今日、おとめが永遠なるかたを産み
地は近づきがたいかたに洞穴をささげ
天使と羊飼いは彼をたたえ
博士たちは星を仰いで進む。
ああ、わたしたちのためにお生まれになった、
幼子よ、永遠の神よ」221。
Iesus in stabuli humilitate natus est, in familia paupere;
221 simplices pastores testes eventus sunt primi. In hac paupertate manifestatur gloria caeli.
222 Ecclesia gloriam huius noctis canere non desinit:
« Hodie Virgo parit Supersubstantiale,
et terra Inaccessibili specum offert.
Angeli cum pastoribus Eum glorificant,
magi cum stella faciunt iter:
quia pro nobis natus est
Parvus Infans, Deus in aeternum! ».223
[526]
神に対して「幼子のようになること」は、天の国に入る条件です
222。そのためには、へりくだって
223幼子となる必要があります。さらにまた、神の子となるには
224、神によって
225、「新たに生まれる」(ヨハネ3∙7)必要があるのです。降誕の神秘がわたしたちのうちに成就するのは、キリストがわたしたちのうちに形づくられるときです
226。降誕は、この「驚嘆すべき交換」の神秘です。
「ああ、驚嘆すべき交換よ!人類の創造主は生きた肉体をとっておとめから生まれ、男を介せずに人となり、わたしたちにその神性を贈られた。」227
«Puerum fieri» relate ad Deum est condicio ad Regnum ingrediendum;
224 ad hoc necessarium est se humiliare,
225 parvum effici; immo necessarium est «nasci denuo» (
Io 3,7), ex Deo nasci
226 ut quis filius Dei fiat.
227 Mysterium Nativitatis in nobis impletur, cum Christus «formatur» in nobis.
228 Iesu Nativitas est huius «admirabilis commercii» mysterium:
« O admirabile commercium! Creator generis humani, animatum corpus sumens, de Virgine nasci dignatus est; et, procedens homo sine semine, largitus est nobis Suam deitatem ».229
[527]
イエスが誕生八日目に受けられた割礼は228、イエスがアブラハムの子孫、契約の民の一員となり、律法に従い229、イスラエルの民の礼拝を行うように派遣されたしるしです。イエスは実際に、生涯中この礼拝に加わられました。このしるしは、洗礼という「キリストの割礼」の前表です230。
Iesu circumcisio, octo post Eius Nativitatem dies,230 signum est insertionis Eius in Abraham descendentiam, in Foederis populum, Eius submissionis Legi231 Eiusque destinationis ad cultum Israel, quem per totam Suam participabit vitam. Hoc signum praefigurat «Christi circumcisionem» quae est Baptisma.232
[528]
公現は、イエスがイスラエルのメシア、神の御子、世の救い主であることを表すものです。公現の祝日は、イエスのヨルダン川での洗礼やカナの婚礼231という事実にも気をとめながら、占星術の学者たちが東方から訪れてイエスを礼拝したことを記念します232。周辺の異教徒たちを代表するこの「占星術の学者たち」のうちに、福音書は、受肉による救いの福音を歓迎する諸国民の初穂を見ています。占星術の学者たちはユダヤ人の王を拝むために233やって来ました。彼らのエルサレム訪問は、ダビデの星であるメシアの光に導かれて234、諸国の王となるかた235をイスラエルに求めていることを表しています。この訪問は、異教徒がユダヤ人に目を向け236、彼らから旧約聖書に記されたメシアについての約束を受け入れないかぎり、イエスを見いだし、彼を神の御子、世の救い主として礼拝できないことを示しています237。公現は、数多くの異教徒が族長たちの家族に加わり238、「アブラハムの子孫に約束された栄光」239をかちえることを表しているのです。
Epiphania est Iesu, ut Messiae Israel, Filii Dei et Salvatoris mundi, manifestatio. Cum baptismate Iesu in Iordane et nuptiis Cana,233 adorationem Iesu celebrat a «magis» qui ab oriente venerant.234 Evangelium in his «magis» religiones paganas circumstantes repraesentantibus perspicit primitias nationum quae Bonum Nuntium accipiunt salutis per Incarnationem. Magorum adventus in Ierusalem ad regem Iudaeorum adorandum235 ostendit, eos in Israel, sub luce messianica stellae David,236 Illum quaerere, qui rex erit nationum.237 Eorum adventus significat paganos Iesum invenire et Illum ut Filium Dei et Salvatorem mundi adorare non posse nisi se ad Iudaeos vertant238 et ab illis Promissionem accipiant messianicam sicut in Vetere continetur Testamento.239 Epiphania manifestat gentium plenitudinem intrare in Patriarcharum familiam240 et «Israeliticam dignitatem»241 acquirere.
[529]
イエスの神殿での奉献は240、イエスが主に属する初子であることを示します241。シメオンとアンナは、全イスラエルの待望を込めて、ビザンチンの伝統がそう呼んできた救い主の出迎えを行っているのです。このときイエスは、待望のメシア、「異邦人を照らす光」、「イスラエルの誉れ」とたたえられ、同時に、「反対を受けるしるし」であると告げられました。マリアに予告された苦しみの剣は、神が「万民のために整えてくださった」救いをもたらす十字架の、もう一つの、完全で、比類のない奉献を告げるものです。
Praesentatio Iesu in Templo242 Ipsum ostendit tamquam Primogenitum qui ad Dominum pertinet ut proprius.243 Cum Simeone et Anna, tota Israel exspectatio in Salvatoris sui venit occursum (ita traditio Byzantina hunc appellat eventum). Iesus tamquam Messias agnoscitur tam longe exspectatus, «lumen gentium» et «gloria Israel», sed etiam «signum contradictionis». Doloris gladius qui Mariae praedicitur, annuntiat hanc aliam, perfectam et unicam, crucis oblationem, quae salutem donabit quam Deus «ante faciem omnium populorum» paravit.
[530]
エジプトへの避難とえい児の殺害は242、光に逆らうやみの対立を表しています。「みことばはご自分の民のところへ来られたが、民は受け入れなかった」(ヨハネ1∙11)のです。キリストの全生涯は迫害の連続でした。弟子たちもキリストとともに迫害を受けます243。イエスのエジプトからの帰国は244かつての「エジプト脱出」を想起させ245、イエスを決定的な解放者として表すものです。
Fuga in Aegyptum et innocentium occisio244 oppositionem ostendunt tenebrarum ad lucem: «In propria venit, et Sui Eum non receperunt» (Io 1,11). Tota Christi vita persecutione erit signata. Qui Eius sunt, illam cum Eo participant.245 Reditus ex Aegypto246 Exodum revocat in memoriam247 et Iesum tamquam definitivum praesentat liberatorem.
[531]
イエスは生涯の大半を、大多数の人と同じ境遇を分かち合われました。平凡な日常生活、手仕事の生活、神の律法に従ったユダヤ人の宗教生活246、地域の人たちとの生活など。この時期の全体について、わたしたちに啓示されているのは、イエスが両親に仕え247、「知恵が増し、背丈も伸び、神と人とに愛された」(ルカ2∙52)ということだけです。
Iesus, per magnam vitae Suae partem, condicionem partis immense maioris hominum participavit: vitam quotidianam sine apparenti magnitudine, vitam laboris manuum, vitam religiosam Iudaicam Legi Dei submissam,248 vitam in communitate. Tota hac periodo, nobis revelatur Iesum fuisse Suis parentibus subditum249 et «sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines» profecisse (Lc 2,52).
[532]
イエスは母マリアと養父ヨセフとに服従することによって、十戒の第四戒をまっとうされました。これは、天の御父に対する子としての従順を地上で表すしるしです。イエスが毎日マリアとヨセフに仕えられたことは、ゲツセマネの園での「わたしの願いではなく、み心のままに行ってください」(ルカ22∙42)という祈りに見られる従順の前表であり、先取りなのです。キリストは、ナザレでの日常生活における従順により、アダムの不従順によって破壊されたものの再建をすでに始めておられたのです248。
Iesu submissio Suae Matri Suoque patri legali quartum perfecte adimplet praeceptum. Illa temporalis est imago Eius oboedientiae filialis Patri Eius caelesti. Quotidiana Iesu submissio Ioseph et Mariae submissionem annuntiat et anticipat orationis in horto: «Non mea voluntas...» (Lc 22,42). Oboedientia Christi in quotidianis vitae occultae adiunctis iam opus inaugurabat restaurationis eorum quae Adami destruxerat inoboedientia.250
[533]
ナザレでの生活は、だれもがきわめて日常的な道を通してイエスに結ばれることが可能であることを教えます。
「ナザレは、わたしたちがイエスの生涯が初めてわかるようになる所です。福音を学ぶ所です。……まずそれは沈黙の教訓です。この大切な、欠いてはならない精神の状態、沈黙をもう一度評価し直したいものです。……第二は家庭生活の教訓です。このナザレが家庭、その愛の共同体、その簡潔で単純な美しさ、聖にして侵すことのできない家庭生活の特質を教えてくれますように。……第三は労働の教訓です。ナザレは大工の息子の家でした。ここでわたしは、労働が人間にとっては厳しくても、あがないの力を備えたおきてであることを理解し、ほめたたえたいのです。……終わりにあたり、このナザレから全世界の労働者の皆さんに挨拶を送るとともに、皆さんの偉大な模範であり兄弟であるかた、皆さんの正しい願望を宣言する預言者であるイエス・キリストの姿をお見せしたいと思います」249。
Vita occulta Nazarethana omnibus permittit hominibus per vias vitae maxime quotidianas cum Iesu communionem habere:
« Nazarena domus schola est, in qua incipit Christi vita dignosci: Evangelii nempe schola. [...] Silentium enim haec docet imprimis. Utinam optima in nobis revirescat silentii aestimatio, mirandi nempe huius ac necessarii mentis habitus [...]. Domesticam hic praeterea vivendi percipimus rationem. Nos sane Nazareth admoneat quid sit familia, quid eius communio dilectionis, eius gravis ac nitida pulchritudo, sacra eius inviolabilisque proprietas [...]. Operis denique hic cognoscimus disciplinam. O Nazarena sedes, fabri Filii domus, hic potissimum severam quidem sed redemptricem laboris humani legem intellegere optamus et celebrare [...]; hic denique totius mundi operariis salutem volumus nuntiare, iisdemque magnum exemplar ostendere, divinum fratrem ».251
[534]
マリアとヨセフがエルサレムの神殿でイエスを見つけたという事件は250、福音書がイエスの少年時代について沈黙を破るただ一つの出来事です。ここでイエスは、ご自分が神の子であることから生じる使命に全面的にささげられているという神秘をかいま見せられました。マリアとヨセフは「わたしが自分の父の家にいるのは当たり前だということを知らなかったのですか」ということばの「意味が分からなかった」にもかかわらず、信仰によってこれを受け入れ、マリアはイエスが静かに平凡な生活にうずもれておられた間、片時も忘れることなく、「これらのことをすべて、大切に心に納めて」おられました。
Iesu inventio in Templo252 solus est eventus qui Evangeliorum de annis occultis Iesu rumpit silentium. Ibi Iesus Suae totalis consecrationis missioni e Sua filiatione divina provenienti mysterium permittit suspicari: «Nesciebatis quia in his, quae Patris mei sunt, oportet me esse?». Maria et Ioseph hoc verbum «non intellexerunt», sed illud in fide acceperunt, et Maria «conservabat omnia verba in corde suo» per totum decursum annorum quibus Iesus in vitae ordinariae silentio permanebat occultus.