[702]
初めから「時の満ちる」まで
ガラテヤ4・4参照。、みことばと御父の霊との共同の使命は
隠されてはいたものの、すでに行われていたのです。その間、神の霊はメシアの時代を準備され、両者ともまだ完全に明らかにされてはいませんでしたが、すでに、待望の的となり、両者が現れるとき受け入れられるよう、約束されていました。ですから、教会は旧約聖書を読むとき
2コリント3・14参照。、「預言者たちを通して語られた」
ニケア・コンスタンティノポリス信条(DS150)。霊がキリストについて何を示されたのかを、その中に探し求めるのです
ヨハネ5・39,46参照。。
ここで「預言者たち」といわれているのは、旧約時代であれ新約時代であれ、神のことばの告知や聖書の執筆に際して聖霊が霊感を与えたすべての人のことであると、教会は信じ考えています。ユダヤ人の伝統は、旧約聖書を、律法の書(モーセ五書)、預言者の書(キリスト教の用語で歴史書と預言書といわれるもの)、および諸書(とくに知恵文学に属するもの、わけても詩編)の三つに区別していますルカ24・44参照。。
Ab initio usque ad «Plenitudinem temporis»,Cf Gal 4,4. missio coniuncta Verbi et Spiritus Patris occulta manet, sed ea operatur. Spiritus Dei tempus praeparat Messiae, et ambo, quin adhuc plene sint revelati, iam promissi sunt ut exspectentur et accipiantur cum Eorum fiat manifestatio. Hac de causa, Ecclesia cum Vetus legit Testamentum,Cf 2 Cor 3,14. scrutaturCf Io 5,39.46. id quod Spiritus «qui locutus est per Prophetas»,Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150. nobis de Christo dicere intendit.
Verbo «prophetae», fides Ecclesiae hic intelligit omnes illos quos Spiritus Sanctus inspiravit in viva annuntiatione et in Libris Sanctis redigendis tam Veteris quam Novi Testamenti. Traditio Iudaica distinguit Legem (quinque primos libros seu Pentateuchum), Prophetas (libros quos historicos et propheticos dicimus) et Scripta (praecipue libros sapientiales et Psalmos).Cf Lc 24,44.
[703]
すべての被造物の存在といのちの源は、神のことばとその息吹です
詩編33・6,104・30、創世記1・2,2・7、コヘレト3・20-21、エゼキエル37・10参照。。
「被造物を治め、聖化し、生かすことは、聖霊にふさわしい働きです。聖霊は御父および御子と同一実体の神だからです。……神として、すべての被造物を力づけ、それらを御父および御子のうちに保たれるのです」ビザンチン典礼「主日の朝課の交唱1と2」 (Matutinum pro Die Dominica modi secundi, Antiphonae 1 et 2 : παρακλητικης [Romae 1885] 107)。。
Verbum Dei et Eius Afflatus in origine sunt exsistentiae et vitae omnis creaturae:
Cf Ps 33,6; 104,30; Gn 1,2; 2,7; Eccle 3,20-21; Ez 37,10. « Spiritui Sancto convenit regnare, sanctificare et animare creationem, quia Ipse Deus est Patri et Verbo consubstantialis [..]. Deus cum sit, robur praebet omnibus creaturis easque custodit in Patre et in Filio ».Officium Horarum Byzantinum. Matutinum pro die Dominica modi secundi, Antiphonae 1 et 2: Paraklêtikês (Romae 1885) p. 107.
[704]
「人間に関していえば、神はまさにご自分の両手(すなわち、御子と聖霊)をもって人間を造り上げられました。……見えるものもまた神の姿を現すように、造り上げた肉の上に、ご自分の姿を描かれました」聖エイレナイオス『使徒たちの使信の説明』(Demonstratio praedicatioms apostolicae, 11 : SC 62, 48-49)。。
«Quantum ad hominem, Ipse illum Suis manibus [id est, Filio et Spiritu Sancto] plasmavit [...] et super carnem plasmatam designavit Suam propriam formam ita ut etiam id quod visibile esset, formam portaret divinam».Sanctus Irenaeus Lugdunensis, Demonstratio praedicationis apostolicae, 11: SC 62, 48-49.
[705]
人間は罪と死によって醜く変貌しましたが、それでもなお「神にかたどられたもの」、御子にかたどられたものです。とはいえ、「神の栄光を受けられなくなり」ローマ3・23参照。、神に「似たもの」ではなくなりました。アブラハムになされた約束で開始した救いのわざは、御子ご自身が「人間の姿」ヨハネ1・14、フィリピ2・7参照。を取ることにより、人間に栄光、すなわち「いのちを与える」霊を再び与えて、御父の「似姿」を取り戻させました。
Homo, a peccato et a morte deformatus, manet «ad imaginem Dei», ad imaginem Filii, sed «eget gloria Dei»,Cf Rom 3,23. «similitudine» privatus. Promissio Abrahae facta Oeconomiam inaugurat salutis, ad cuius finem Ipse Filius assumet «imaginem»Cf Io 1,14; Phil 2,7. eamque restaurabit in «similitudinem» cum Patre, ei restituens gloriam, Spiritum «vivificantem».
[706]
神は、あらゆる人間的な予想に反して、アブラハムに子孫を約束されますが、それは信仰と聖霊の力との実りでした創世記18・1-15、ルカ1・26-38,54-55、ヨハネ1・12-13、ローマ4・16-21参照。。彼の子孫において地上のすべての民は祝福されるでしょう創世記12・3参照。。この子孫とはキリストでありガラテヤ3・16参照。、キリストによって聖霊が注がれ、散らされている神の子たちは一つに集められるのですヨハネ11・52参照。。神は、誓約によって自らに義務を負わせることによってルカ1・73参照。、最愛の御子創世記22・17-18、ローマ8・32、ヨハネ3・16参照。とご自分のものとされた民のあがないを準備される約束の霊とを与えるという義務も自らに負わせられたのですエフェソ1・13-14、ガラテヤ3・14参照。。
Contra omnem humanam spem, Deus Abrahae promittit descendentiam tamquam fructum fidei et virtutis Spiritus Sancti.Cf Gn 18,1-15; Lc 1,26-38.54-55; Io 1,12-13; Rom 4,16-21. In illa omnes nationes benedicentur terrae.Cf Gn 12,3. Haec descendentia erit ChristusCf Gal 3,16. in quo effusio Sancti Spiritus efficiet congregationem in unum filiorum Dei qui erant dispersi.Cf Io 11,52. Se iuramento obligans,Cf Lc 1,73. Deus iam ad Filii Sui dilecti donum Se obligatCf Gn 22,17-18; Rom 8,32; Io 3,16. necnon ad donum Spiritus Promissionis qui Redemptionem praeparat populi quem Deus Sibi acquisivit.Cf Eph 1,13-14; Gal 3,14.
[707]
族長たちからモーセやヨシュア、そして偉大な預言者たちの使命を開始させる神の幻視のときまで、神の顕現が約束の道を照らし続けます。これらの顕現において、神のみことば(御子)は聖霊の雲の中ですでに「覆われた」形で啓示されていたのだと、キリスト教の伝承はつねに認めてきました。
Theophaniae (manifestationes Dei), inde a Patriarchis usque ad Moysen, et inde a Iosue usque ad visiones quae magnorum Prophetarum inaugurant missionem, iter illuminant Promissionis. Traditio christiana semper agnovit Verbum Dei in his Theophaniis Se praebere videndum et audiendum, in Sancti Spiritus nube revelatum simul et «obumbratum».
[708]
こうした神の教育法は、とくに律法の授与に表されています出エジプト19・20章、申命記1〜11章、29〜30章参照。。律法は、民をキリストに導く「養育係」のようなものとして与えられましたガラテヤ3・24参照。。しかし、神の「似姿」を失った人間を救うためには無力で、しかも、ますます罪を知らせるにすぎなかったためローマ3・20参照。、聖霊への待望をかきたてたのです。詩編のうめき声が、これをあかししています。
Haec Dei paedagogia speciatim in dono Legis apparet.Cf Ex 19-20; Dt 1-11; 29-30. Lex data est tamquam "paedagogus" ut populum ad Christum ducat.Cf Gal 3,24. Sed eius impotentia ut hominem «similitudine» divina privatum salvet, et augmentata cognitio quam de peccato praebet,Cf Rom 3,20. Spiritus Sancti suscitant desiderium. Psalmorum gemitus id testantur.
[709]
約束と契約のしるしである律法は、アブラハムの信仰から生まれた民の心と制度とを統御するはずでした。「わたしの声に聞き従い、わたしの契約を守るならば、……あなたたちは、わたしにとって祭司の王国、聖なる国民となる」(出エジプト19∙5-6)1ペトロ2・9参照。と神はいわれます。しかし、ダビデの後、イスラエル民族は誘惑に負け、他の国々のような王国になってしまいました。ところが、ダビデになされた約束の王国はサムエル下7章、詩編89、ルカ1・32-33参照。聖霊のわざとなります。すなわち霊によって貧しい人々のものとなるのです。
Lex, signum Promissionis et Foederis, cor et institutiones populi ex fide Abrahae orti regere debuisset. «Si ergo audieritis vocem meam et custodieritis pactum meum, [...] eritis mihi regnum sacerdotum et gens sancta» (Ex 19,5-6).Cf 1 Pe 2,9. Sed, post David, Israel tentationi succubuit constituendi regnum sicut aliae nationes. Regnum, autem, obiectum Promissionis David factaeCf 2 Sam 7; Ps 89; Lc 1,32-33. opus erit Spiritus Sancti; id ad pauperes pertinebit secundum Spiritum.
[710]
律法を無視することや契約への不忠実は死をもたらします。バビロン捕囚はこの死です。これは、約束の挫折に見えても、実際は救う神の神秘な忠実さを示し、約束された霊による再興の初めとなるものでした。神の民はこの浄化に耐えなければなりませんでしたルカ24・26参照。。神の計画の中で、バビロン捕囚はすでに十字架の影に覆われています。そして、捕囚から帰還する貧しい残りの者は、きわめて明白に教会を示す予型の一つとなっているのです。
Oblivio Legis et infidelitas relate ad Foedus ad mortem ducunt: exilium apparenter promissionum est casus, de facto arcana Dei salvatoris fidelitas et initium promissae restaurationis, sed secundum Spiritum. Oportebat populum Dei hanc pati purificationem;Cf Lc 24,26. Exilium iam umbram crucis in consilio Dei portat, et reliquiae pauperum quae ex illo redeunt, quaedam sunt figura inter illas maxime perlucidas Ecclesiae.
[711]
「見よ、新しいことをわたしは行う」(イザヤ43∙19)。預言の二つの路線、すなわちメシアへの待望および新しい霊の告知の路線は、徐々に発展しながら、「イスラエルの慰め」と「エルサレムの救い」(ルカ2∙25,38)を待望する小さな「残りの者」、貧しい民に集中していきます
ゼファニヤ2・3参照。。
イエスがご自分に関する預言をどのように成就されたかは、すでに説明しました。ここでは、メシアとその霊との関係がよりはっきりと表れている預言だけに限定して述べます。
«Ecce ego facio nova» (Is 43,19): duae lineae adumbrantur propheticae, altera ad exspectationem ducens Messiae, altera ad Spiritum novum annuntiandum, ambae in parvas convergunt «reliquias», in populum pauperum,Cf Soph 2,3. qui in spe «consolationem Israel» et «redemptionem Ierusalem» exspectat (Lc 2,25.38).
Supra vidimus quomodo Iesus prophetias ad Eum attinentes adimplevit. Hic ad illas circumscribimur in quibus magis inter Messiam Eiusque Spiritum apparet relatio.
[712]
待望の
メシアの姿の特徴は、(「イザヤは、〔キリストの〕栄光を見た」〈ヨハネ12∙41〉という)インマヌエルの書
イザヤ6〜12章参照。、とくにイザヤの 11 章1から2節で現れはじめます。
「エッサイの株からひとつの芽がもえいで
その根からひとつの若枝が育ち
その上に主の霊がとどまる。
知恵と識別の霊
思慮と勇気の霊
主を知り、おそれ敬う霊」。
Lineamenta vultus
Messiae exspectati manifestari incipiunt in Libro Emmanuelis
Cf Is 6-12. (cum «Isaias [...] vidit gloriam» Christi:
Io 12,41), speciatim in
Is 11,1-2:
« Et egredietur virga de stirpe Iesse,
et flos de radice eius ascendet:
et requiescet super eum Spiritus Domini:
spiritus sapientiae et intellectus,
spiritus consilii et fortitudinis,
spiritus scientiae et timoris Domini ».
[713]
メシアの姿の特徴は、とくに主のしもべの歌の中に示されますイザヤ42・1-9、マタイ12・18-21、ヨハネ1・32-34参照。ほかに、イザヤ49・16,マタイ3・17、ルカ2・32、イザヤ50・4-10,52・13-15,53・12も参照。。これらの歌はイエスの受難の意味を告げ、また、イエスが多くの人を生かすためどのように聖霊を注ぐかを表しています。イエスがこれを成し遂げるのは、外部からの働きによってではなく、「しもべの身分」(フィリピ2∙7)になられることによってなのです。彼はわたしたちの死をご自分の身に受け、ご自分のいのちの霊をわたしたちに与えることができるのです。
Messiae lineamenta praecipue in canticis Servi revelantur.Cf Is 42,1-9; Mt 12,18-21; Io 1,32-34, atque etiam Is 49,16; Mt 3,17; Lc 2,32, et denique Is 50,4-10 et 52,13-15; 53,12. Haec cantica sensum annuntiant passionis Iesu, et sic modum denotant, quo Ipse Spiritum Sanctum effundet ut multitudinem vivificet: non ab extra, sed nostram amplectens «formam servi» (Phil 2,7). Super Se nostram sumens mortem, nobis proprium Suum vitae Spiritum potest communicare.
[714]
そこでキリストは、イザヤの次のくだりをご自分に当てはめながら、福音を告げ知らせ始められます(ルカ4∙18-19 参照)
イザヤ61・1-2参照。。
「主の霊がわたしの上におられる。
貧しい人に福音を告げ知らせるために、
主がわたしに油を注がれたからである。
主がわたしを遣わされたのは、
捕らわれている人に解放を、
目の見えない人に視力の回復を告げ、
圧迫されている人を自由にし、
主の恵みの年を告げるためである」。
Hac de causa, Christus annuntiationem Boni Nuntii inaugurat Suum hunc Isaiae faciens locum (
Lc 4,18-19):
Cf Is 61,1-2. « Spiritus Domini super me;
propter quod unxit me
evangelizare pauperibus,
misit me praedicare captivis remissionem
et caecis visum,
dimittere confractos in remissione,
praedicare annum Domini acceptum ».
[715]
聖霊の派遣に直接かかわりのある預言のくだりは、神が約束のことばを用いて、民の心にご自分の愛と忠実を表しながらエゼキエル11・19,36・25-28,37・1-14、エレミヤ31・31-34、ヨエル3・1-5参照。語られる神託の部分ですが、聖ペトロは聖霊降臨の朝に、これが成就したことを宣言することになります使徒言行録2・17-21参照。。これらの約束によれば、「終わりの時に」、主の霊が人々の心を一新し、新しいおきてをそのうちに刻み、四散し分裂していた民を集め、和解させ、最初の被造界を新にしてくださるはずです。そして、神はそこで、人間とともに平和に住まわれます。
Textus prophetici directe ad missionem Spiritus Sancti spectantes sunt oracula in quibus Deus ad cor loquitur populi Sui in Promissionis sermone cum tenore amoris et fidelitatis,Cf Ez 11,19; 36,25-28; 37,1-14; Ier 31,31-34; Il 3,1-5. cuius sanctus Petrus adimpletionem proclamabit mane Pentecostes.Cf Act 2,17-21. Secundum has promissiones, in «ultimis temporibus», Spiritus Domini cor hominum renovabit novam Legem sculpens in illis; Ipse dispersos et divisos congregabit et reconciliabit populos; creationem transformabit primam ibique Deus cum hominibus habitabit in pace.
[716]
「貧しい人々」ゼファニヤ2・3、詩編22・27,34・3、イザヤ49・13,61・1参照など。、神の神秘な意図に完全に身をゆだねた謙虚で柔和な人々、人間の正義ではなくメシアの正義を待望する人々からなる民が存在し続けることができたのは、実は、約束の時代の間キリストの到来に備えるためになされた聖霊の隠れた偉大な働きだったのです。霊によって清められ、照らされたこの人たちの美しい心は、詩編の中に表されています。霊はこの貧しい人々のうちに、主のために「準備のできた民」ルカ1・17参照。を用意しているのです。
Populus «pauperum»,Cf Soph 2,3; Ps 22,27; 34,3; Is 49,13; 61,1; etc. humilium et mitium qui plene consiliis arcanis Dei sui se deserunt, illorum qui iustitiam exspectant non ab hominibus, sed a Messia, magnum denique est opus occultum Spiritus Sancti, tempore promissionum perdurante, ad Adventum Christi praeparandum. Valor eorum cordis, purificati et illuminati a Spiritu in Psalmis exprimitur. In his pauperibus, Spiritus Domino «plebem perfectam» praeparat.Cf Lc 1,17.