[751]
「教会」というギリシア語のエクレシア(ἐκκλεσίαはἐκ-καλεῖν〈呼び出す〉に由来)は「招集」を意味します。人々の集いの意味ですが124、宗教的な集いを意味することが多かったのです。この語はギリシア語訳旧約聖書の中で、選ばれた民の神前集会、とくに、イスラエル民族が律法を授かり、神の聖なる民とされたシナイでの集会を表すため、頻繁に用いられています125。キリストを信じる人々の最初の共同体は、自らを「教会」と呼ぶことにより、この集会の継承者であると自認していました。教会の中で、神は全地の果てからご自分の民を「招集されます」。その派生語として英語の Church やドイツ語の Kirche が生まれたΚυριαχή(キュリアケー)は、「主に属するもの」という意味です。
Verbum «Ecclesia» [«ekklesia,», «ek-kalein», vocare ex] «convocationem» significat. Congregationem denotat populi,124 generatim indolis religiosae. Hoc verbum frequenter a Vetere Testamento graeco adhibetur pro congregatione populi electi ante Deum, praecipue pro congregatione Sinai ubi Israel Legem accepit et a Deo tamquam Eius populus sanctus constitutus est.125 Se «Ecclesiam» appellans, prima communitas eorum qui in Christum credebant, huius congregationis se agnoscebat heredem. In ea Deus populum Suum ex omnibus terrae «convocat» finibus. Verbum Kyriaké, ex quo Church, Kirche derivantur, significat «illam quae ad Dominum pertinet».
[752]
キリスト教用語の「教会」は、典礼集会を指すと同時に126、キリスト者の地域共同体127、あるいはすべてのキリスト者の普遍的集いを128示します。この三つの意味は実際には切り離すことができません。「教会」とは、神が全世界からお集めになる神の民のことです。こ教会は地域共同体に存在し、典礼集会、とくにエウカリスチアの集会として現れます。教会は神のことばとキリストの聖体とによって生かされて、キリストのからだとなっていくのです。
In sermone christiano, verbum «Ecclesia» congregationem denotat liturgicam,126 sed etiam communitatem localem127 et totam communitatem universalem credentium.128 Hae tres significationes de facto sunt inseparabiles. «Ecclesia» est populus quem Deus congregat ex mundo universo. Ipsa in communitatibus exsistit localibus et tamquam congregatio liturgica, praecipue eucharistica, ducitur in rem. Ex verbo et ex corpore vivit Christi et sic ipsa corpus Christi fit.
[753]
聖書には相互に関連し合う数多くの像と表象とがあり、神の啓示はこれらを通して教会のくみ尽くしえない神秘を示しています。旧約聖書に由来するさまざまな像は、神の民という一つの基本的概念を多様な形で表すものです。新約聖書では129、これらのすべての像は、キリストがこの民の「頭」となり130、民がそのからだとなる事実から、新しい中心を見いだしています。この中心を軸として、「牧者生活、耕作、建築、あるいはまた家族、婚礼などから引き出された」131種々の像がまとめられています。
In sacra Scriptura, multitudinem invenimus imaginum et figurarum quae inter se connectuntur, per quas Revelatio de Ecclesiae mysterio loquitur inexhauribili. Imagines ex Vetere Testamento desumptae variationes constituunt eiusdem ideae illis subiacentis, ideae «populi Dei». In Novo Testamento,129 omnes hae imagines novum inveniunt centrum eo quod Christus «Caput» fit huius populi,130 qui exinde corpus est Eius. Circa hoc centrum imagines glomerantur «sive a vita pastorali vel ab agricultura, sive ab aedificatione aut etiam a familia et sponsalibus desumptae».131
[754]
「教会は羊のさくであり、キリストはその必要唯一の入り口です132。教会はまた羊の群れであり、神は自らその牧者となることを予告されました133。この群れの羊たちは、人間である牧者たちに牧されているにせよ、キリスト自らによってたえず導かれ養われています。キリストはご自分の生命を羊たちのために与えた134よき牧者であり、牧者たちの頭です135」136。
«Est enim Ecclesia ovile, cuius ostium unicum et necessarium Christus est.132 Est etiam grex, cuius Ipse Deus pastorem Se fore praenuntiavit,133 et cuius oves, etsi a pastoribus humanis gubernantur, indesinenter tamen deducuntur et nutriuntur ab Ipso Christo, bono Pastore Principeque pastorum,134 qui vitam Suam dedit pro ovibus135».136
[755]
「教会は耕作地もしくは神の畑です137。この畑に古いオリーブの木が成長します。旧約の太祖たちはその木の聖なる根であり、その木においてユダヤ人と異邦人との和解が行われましたし、またこれからも行われるでしょう138。教会は選ばれたぶどう畑として、天上の農夫によって植えられました139。キリストは真のぶどうの木であって、枝であるわたしたちに生命と実を結ぶ力を与えます。わたしたちは教会を通してキリストのうちにとどまるのであり、キリストなしには何もなしえません140」141。
«Est Ecclesia agricultura seu ager Dei.137 In illo agro crescit antiqua oliva, cuius radix sancta fuerunt Patriarchae, et in qua Iudaeorum et gentium reconciliatio facta est et fiet.138 Ipsa plantata est a caelesti Agricola tamquam vinea electa.139 Vitis vera Christus est, vitam et fecunditatem tribuens palmitibus, scilicet nobis, qui per Ecclesiam in Ipso manemus, et sine quo nihil possumus facere140».141
[756]
「教会はまた、たびたび神の建築と呼ばれます142。主もご自分を、家を建てる人々によって捨てられはしたが、かえってすみの親石となった石にたとえておられます(マタイ21∙42および類似の箇所:使徒言行録4∙11、一ペトロ2∙7、詩編118∙22)。教会は使徒によってこの土台の上に建てられ143、この土台から堅固さと結集力を受けます。この建物は種々の名称をもって飾られます。すなわち、神の家族が住む神の家144、霊における神の住居145、人々のもとにおける神の天幕146、またとくに聖なる神殿と呼ばれ、それが石造りの聖堂によって象徴されて、聖なる諸教父からたたえられ、典礼においては正当に、聖なる都、新しいエルサレムに比較されています。わたしたちはこの聖なる都において、生きた石としてこの地上で建設に加えられます147。ヨハネは、この聖なる都を、世界の一新のときに神のもとより天からくだってくるもの、『夫のために着飾り準備の整った花嫁』として観想しています(黙示録21∙1-2)」148。
«Saepius quoque Ecclesia dicitur aedificatio Dei.142 Dominus Ipse Se comparavit lapidi, quem reprobaverunt aedificantes, sed qui factus est in caput anguli (Mt 21,42 et par; Act 4,11; 1 Pe 2,7; Ps 118,22). Super illud fundamentum Ecclesia ab Apostolis exstruitur,143 ab eoque firmitatem et cohaesionem accipit. Quae constructio variis appellationibus decoratur: domus Dei,144 in qua nempe habitat Eius familia, habitaculum Dei in Spiritu,145 tabernaculum Dei cum hominibus,146 et praesertim templum sanctum, quod in lapideis sanctuariis repraesentatum a sanctis Patribus laudatur, et in liturgia non immerito assimilatur Civitati sanctae, novae Ierusalem. In ipsa enim tamquam lapides vivi his in terris aedificamur.147 Quam sanctam Civitatem Ioannes contemplatur, in renovatione mundi descendentem de caelis a Deo, "paratam sicut sponsam ornatam viro suo" (Apc 21,1-2)».148
[757]
「教会は『上にあるエルサレム』、『わたしたちの母』(ガラテヤ4∙26)とも呼ばれ149、汚れなき小羊の汚れなき花嫁として描かれます150。キリストはこの花嫁を『愛し、彼女を聖とするために、おのれを彼女のために渡されました』(エフェソ5∙25-26)。キリストは彼女を、解きえない契りをもって、ご自分に結び合わせられました。そして彼女をたえず『養いはぐくまれます』(エフェソ5∙29)」151。
«Ecclesia etiam, "quae sursum est Ierusalem" et "Mater nostra" appellatur (Gal 4,26);149 describitur ut Sponsa immaculata Agni immaculati,150 quam Christus "dilexit, et Seipsum tradidit pro ea, ut illam sanctificaret" (Eph 5,25-26), quam Sibi Foedere indissolubili sociavit et indesinenter "nutrit et fovet" (Eph 5,29)».151