[758]
教会の神秘を探るには、まず、聖三位の計画の中にある起源と、これが歴史の中で徐々に実現してきたこととを思い巡らさなければなりません。
Ad mysterium Ecclesiae scrutandum, oportet imprimis eius originem in consilio meditari Sanctissimae Trinitatis et eius progressivam in historia effectionem.
[759]
「永遠の父は、その英知といつくしみに基づくまったく自由な神秘的な配慮をもって全世界を創造し、人々を神の生命への参与にまで高めることを決定されました」。御父は御子においてすべての人間をこの神的いのちにあずかるように招いておられるのです。「父はキリストを信じる人々を聖なる教会として呼び集めることを決定されました」。この「神の家族」は、人類史の各段階に沿って、御父の配慮に従い、徐々に実現されていきます。教会は実に、「世の初めから予型によってあらかじめ示されていたもので、イスラエル民族の歴史と旧約を通してくしくも準備され、最後の時に設立され、聖霊を注がれることによって明示されました。それはさらに世の終わりに栄光のうちに完成されるでしょう」152。
«Aeternus Pater, liberrimo et arcano sapientiae ac bonitatis Suae consilio, mundum universum creavit, homines ad participandam vitam divinam elevare decrevit», ad quam omnes homines in Filio Suo appellat. «Credentes autem in Christum convocare statuit in sancta Ecclesia». Haec «familia Dei» constituitur et in rem gradatim ducitur per historiae humanae gressus secundum Patris dispositiones: revera, Ecclesia «iam ab origine mundi praefigurata, in historia populi Israel ac Foedere antiquo mirabiliter praeparata, in novissimis temporibus constituta, effuso Spiritu est manifestata, et in fine saeculorum gloriose consummabitur».152
[760]
「世界は教会のために造られた」
153と初代教会の信者たちはいっていました。神はご自分のいのちに交わらせるために世界を創造し、この交わりはキリストのうちにすべての人間を「招集」することで実現されます。この「招集」された集いが、教会です。教会は万物の目的です
154。神が天使の失墜や人祖の罪のような痛ましい事態を妨げなかったのは、ただ、それらを、神の大きな力と世界に与えようと望まれる限りない愛とを示すための機会や手段となさるためでした。
「神の意志は創造の行為であり、造られたものが世界と呼ばれるのと同じように、その目的は人間の救いであり、そのために創設されたものが教会と呼ばれます」155。
«Mundus propter hanc [Ecclesiam] creatus est», dicebant christiani priorum temporum.
153 Deus mundum creavit intuitu communionis in vita Sua divina, communionis quae efficitur per «convocationem» hominum in Christum, et haec «convocatio» Ecclesia est. Ecclesia finis est omnium,
154 et ipsae dolorosae vicissitudines, sicut angelorum lapsus et hominis peccatum, permissae a Deo non fuerunt nisi ut occasio et medium ad totam Eius brachii extendendam virtutem, totam mensuram amoris quem mundo praebere volebat:
« Quemadmodum enim Eius voluntas est opus, et id mundus nominatur; ita etiam Eius propositum est hominum salus, et id vocatum est Ecclesia ».155
[761]
神の民の招集は、罪が神と人間との交わりならびに人間同士の交わりを破壊したそのときに、すでに始まっています。教会の招集は、いわば、罪が引き起こした混沌に対する神の反応なのです。この再統合はすべての民族の内部でひそかに行われていきます。「どんな国の人でも、神をおそれて正しいことを行う人は、神に受け入れられるのです」(使徒言行録10∙35)156。
Populi Dei congregatio incipit ab instante in quo peccatum communionem hominum cum Deo hominumque inter se destruit. Ecclesiae congregatio est quasi reactio Dei ad chaos a peccato provocatum. Haec readunatio secreto in sinu omnium efficitur populorum: «In omni gente, qui timet [...] [Deum] et operatur iustitiam, acceptus est Illi» (Act 10,35).156
[762]
神の民の招集の遠い準備はアブラハムの召し出しに始まり、神はアブラハムに大いなる国民の父となることを約束なさいました157。直接の準備は、イスラエルが神の民として選ばれたときに始まります158。イスラエルはこの選びによって、あらゆる国の未来における招集のしるしとなりました159。しかし、すでに預言者たちは、イスラエル民族が契約を破り、遊女のようにふるまったことを糾弾しています160。預言者たちは、新しい永遠の契約を告知します161。「キリストはこの新しい契約を制定されました」162。
Remota praeparatio congregationis populi Dei incipit cum vocatione Abraham, cui Deus promittit eum patrem populi magni futurum esse.157 Praeparatio immediata cum electione incipit Israel, tamquam populi Dei.158 Per suam electionem, Israel futurae congregationis omnium gentium debet esse signum.159 Sed iam Prophetae accusant Israel quod Foedus ruperit et se in modum meretricis gesserit.160 Foedus Novum annuntiant et aeternum.161 «Quod Foedus Novum Christus instituit».162
[763]
時が満ちて御父の救いの計画を完遂することが、御子の使命です。ここに、御子の「派遣」の理由があります163。「主イエスは、よきおとずれ、すなわち世々の昔から聖書の中で約束されていた神の国の到来を宣言して、ご自分の教会を始められました」164。御父のみ旨を果たすため、キリストは地上に天の国を創始されました。教会は、「神秘としてすでに現存するキリストの国」165です。
Ad Filium pertinet, in plenitudine temporum, consilium salutis Patris Sui ad effectum adducere: haec est Eius «missionis» ratio.163 «Dominus enim Iesus Ecclesiae Suae initium fecit praedicando faustum nuntium, Adventum scilicet Regni Dei a saeculis in Scripturis promissi».164 Ad voluntatem Patris implendam, Christus Regnum caelorum inauguravit in terris. Ecclesia est «Regnum Christi iam praesens in mysterio».165
[764]
「この国は、キリストのことばとわざと現存によって人々の前に現れます」166。イエスのことばを受け入れることは、「み国そのものを受け入れる」167ことにほかなりません。神の国の萌芽と始まりは「小さな群れ」(ルカ12∙32)で、イエスは彼らをご自分の周りに呼び集めに来られ、自らその牧者となられます168。この人々はイエスの真の家族を形づくっています169。このようにしてご自分の周囲に集めた人々に、イエスは新しい「行動のしかた」と同時に、独自の祈りを教えられました170。
«Hoc vero Regnum in verbo, operibus et praesentia Christi hominibus elucescit».166 Iesu accipere verbum est «Regnum ipsum suscipere».167 Germen et initium Regni sunt «pusillus grex» (Lc 12,32) eorum ad quos Iesus circa Se convocandos venit et quorum Ipse est Pastor.168 Illi veram Iesu constituunt familiam.169 Illos quos Ipse circa Se congregavit, novum docuit «modum agendi», sed etiam propriam orationem.170
[765]
主イエスはご自分の教会に、み国が最終的な完成を見るまで継続される組織を与えられました。まず、ペトロを長とする十二使徒を選ばれました171。イスラエルの十二部族を表す172十二使徒は、新しいエルサレムの礎石です173十二使徒174とその他の弟子たちは175、キリストの使命と権能、また、そのさだめ176にもあずかります。以上のすべての行為によってキリストはご自分の教会を準備し、打ち建てられます。
Dominus Iesus Suam communitatem instruxit structura quae usque ad plenam Regni permanebit adimpletionem. Electio habetur imprimis Duodecim cum Petro tamquam eorum duce.171 Ii, duodecim Israel repraesentantes tribus,172 petrae sunt fundamenti novae Ierusalem.173 Duodecim174 aliique discipuli175 missionem participant Christi, potestatem Eius, sed etiam Eius sortem.176 Omnibus his actibus, Christus Suam Ecclesiam praeparat et aedificat.
[766]
しかし教会は、とくに、キリストがわたしたちの救いのためにご自身を余すところなくお与えくださったことによって誕生しました。キリストはこれを、聖体の秘跡を制定して先取りし、十字架上の死によって実現なさいました。「〔教会の〕〕起源と発展は、十字架につけられたイエスの開かれた胸から流れ出た血と水によって表され」177ています。「十字架上に眠るキリストのわき腹より、たえなる秘跡である全教会が生じたのです」178。エバが眠っていたアダムのわき腹から造られたのと同じように、教会は十字架上で亡くなられたキリストの、やりで貫かれた心臓から生まれました179。
Sed Ecclesia praecipue nata est ex dono totali Christi pro nostra salute, in Eucharistiae institutione anticipato et in cruce deducto in rem. «Exordium et incrementum [Ecclesiae] significantur sanguine et aqua ex aperto latere Iesu crucifixi exeunti».177 «Nam de latere Christi in cruce dormientis ortum est totius Ecclesiae mirabile sacramentum».178 Sicut Eva de latere Adami formata est, sic Ecclesia est nata de corde transfixo Cristi in cruce mortui.179
[767]
「父が子に地上で行うべきものとしてゆだねられたみわざが完成した後、ペンテコステの日に聖霊が遣わされました。それは、教会をつねに聖となすためでした」180。そのとき、「教会は多くの人の前に公に表され、説教による他国民への福音の宣布が始められました」181。教会はすべての人を救いに「招集」するものですから、本来、すべての民を弟子とするためキリストによって遣わされた宣教者なのです182。
«Opere autem consummato, quod Pater Filio commisit in terra faciendum, missus est Spiritus Sanctus die Pentecostes, ut Ecclesiam iugiter sanctificaret».180 Tunc «Ecclesia coram multitudine publice manifestata est, [et] diffusio Evangelii inter gentes per praedicationem exordium sumpsit».181 Ecclesia, quia omnium hominum ad salutem est «convocatio», sua ipsa natura, est missionalis, missa a Christo ad omnes nationes ut ex illis faciat discipulos.182
[768]
この使命を果たすために、聖霊は「位階制度と霊能(カリスマ)との種々のたまものをもって教会を教え導きます」183。「したがって教会は、その創立者から受けたたまものに恵まれ、愛と謙虚と自己放棄を命じるそのおきてを忠実に守るとともに、キリストと神との国を告げ、諸国民のうちにそれを刷新する使命を受け、この国の地上における芽生えと開始を成しています」184。
Spiritus Sanctus «Ecclesiam [...] diversis donis hierarchicis et charismaticis instruit ac dirigit»,183 ut suam efficiat missionem. «Unde Ecclesia, donis sui Fundatoris instructa fideliterque Eiusdem praecepta caritatis, humilitatis et abnegationis servans, missionem accipit Regnum Christi et Dei annuntiandi et in omnibus gentibus instaurandi, huiusque Regni in terris germen et initium constituit».184
[769]
「教会は、天の栄光においてはじめて完成をみます」185。それは、キリストが栄光のうちに到来される時です。その日まで、「教会は、世からは迫害を、神からは慰めを受けながら旅路を歩み続けます」186。この世では、主から遠く離れた流調の身にあることを自覚し187、神の国の完全な到来、「栄光の中で、その王に再び結ばれる時」188を切望しています。栄光における教会の完成と、教会を介して遂げられる世界の完成は、大きな試練なしには行われません。その時こそ初めて、「アダム以来のすべての義人は、『義人アベルより、選ばれた最後の人に至るまで』、父のもとに普遍的教会として集められるでしょう」189。
«Ecclesia [...] nonnisi in gloria caelesti consummabitur»,185 in Adventu Christi glorioso. Usque ad talem diem, «inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit Ecclesia».186 Hic in terris se scit in exilio esse, peregrinantem a Domino,187 et ad plenum Regni Adventum adspirat, ad horam qua «cum Rege suo in gloria coniungetur».188 Ecclesiae consummatio et per eam illa mundi in gloria non fiet sine magnis probationibus. Tunc solummodo «omnes iusti inde ab Adam, "ab Abel iusto usque ad ultimum electum" in Ecclesia universali apud Patrem congregabuntur».189