[787]
当初から、イエスは弟子たちと生活をともにしマルコ1・16-20,3・13-19参照。、彼らに神の国の神秘を明らかにしマタイ13・10-17参照。、ご自分の使命や、喜びルカ10・17-20参照。、苦しみルカ22・28-30参照。にあずからせてくださいました。イエスはご自分とご自分に従う者たちとのいっそう親密な交わりについて語っておられます。「わたしにつながっていなさい。わたしもあなたがたにつながっている。……わたしはぶどうの木、あなたがたはその枝である」(ヨハネ15∙4-5)と。また、ご自分のからだとわたしたちのからだとの神秘的で実在的な一致についても、「わたしの肉を食べ、わたしの血を飲む者は、いつもわたしのうちにおり、わたしもまたいつもその人のうちにいる」(ヨハネ6∙56)ということばで教えられます。
Inde ab initio, Iesus vitae Suae Suos associavit discipulos;Cf Mc 1,16-20; 3,13-19. eis Regni revelavit mysterium;Cf Mt 13,10-17. eos Suae missionis, gaudii SuiCf Lc 10,17-20. et Suarum passionum participes effecit.Cf Lc 22,28-30. Iesus de communione adhuc intimiore loquitur inter Se et eos qui Illum sequentur: «Manete in me, et ego in vobis. [...] Ego sum vitis, vos palmites» (Io 15,4-5). Et communionem annuntiat arcanam et realem inter corpus Suum et nostrum: «Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo» (Io 6,56).
[788]
イエスはご自分の姿が弟子たちの目には見えなくなったときにも、彼らをみなしごにはされませんでしたヨハネ14・18参照。。世の終わりまでともにおられると約束しマタイ28・20参照。、聖霊を遣わされましたヨハネ20・22、使徒言行録2・33参照。。こうして、イエスとの交わりは、ある意味でいっそう親密なものとなりました。「子は自分の霊を与えることによって、諸国民のうちから呼び集めた自分の兄弟たちを、自分のからだとして神秘的に構成されたのです」『教会憲章』,第7項。。
Iesus, cum visibilis Eius praesentia discipulis Eius sublata est, eos orphanos non reliquit.Cf Io 14,18. Eis promisit Se cum illis usque ad finem temporum esse mansurum.Cf Mt 28,20. Ipse eis Spiritum misit Suum.Cf Io 20,22; Act 2,33. Sic communio cum Iesu quodammodo facta est intensior: «Communicando enim Spiritum Suum, fratres Suos, ex omnibus gentibus convocatos, tamquam corpus Suum mystice constituit».Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 7: AAS 57 (1965) 9.
[789]
教会をからだとみなすたとえは、教会とキリストとの間に存在する親密なきずなに光を投じます。教会はただキリストを囲んで集められたのではなく、キリストのうちに、そのからだのうちに統合されているのです。ところで、キリストのからだである教会の三つの面を、とくに浮き彫りにする必要があります。すなわち、キリストに結ばれていることによる教会所属者相互の一致、からだの頭としてのキリスト、キリストの花嫁としての教会です。
Comparatio Ecclesiae cum corpore lumen emittit super nexum intimum inter Ecclesiam et Christum. Ipsa non est solum circa Illum congregata; est in Illo unificata, in corpore Illius. Tres rationes Ecclesiae - corporis Christi modo magis specifico sunt efferendae: unitas omnium membrorum inter se per ipsorum unionem cum Christo; Christus Caput corporis; Ecclesia, Christi Sponsa.
[790]
神のことばを受け入れ、キリストのからだの肢体となる信者は、キリストに密接に結ばれた者になります。「このからだの中で、キリストの生命が信じる者のうちに広げ与えられるのであって、彼らは諸秘跡を通して、苦しみを受けそして栄光を受けたキリストに、神秘的実在的な方法で結ばれるのです」『教会憲章』,第7項。。これはとくに、わたしたちをキリストの死と復活とに結びつける洗礼についてローマ6・4-5、1コリント12・13参照。、また、「わたしたちが主のからだに参与し、主との交わりとわたしたち相互の交わりにまで高められる」『教会憲章』,第7項。聖体の秘跡に関して当てはまります。
Credentes qui Verbo Dei respondent et membra corporis Christi fiunt, arcte uniti cum Christo efficiuntur: «In corpore illo vita Christi in credentes diffunditur, qui Christo passo atque glorificato, per sacramenta arcano ac reali modo uniuntur».Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 7: AAS 57 (1965) 9. Hoc speciatim verum est de Baptismo per quem Christi morti et resurrectioni unimur,Cf Rom 6,4-5; 1 Cor 12,13. et de Eucharistia, per quam «de corpore Domini realiter participantes, ad communionem cum Eo et inter nos elevamur».Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 7: AAS 57 (1965) 9.
[791]
からだは一つであっても、肢体は多様です。「キリストのからだの建設においても、それぞれ肢体と職務の相違があります。霊は一つであって、その豊かな富にふさわしく、また役務の必要に応じて、教会の益のために、いろいろのたまものを分け与えられます」『教会憲章』,第7項。。神秘体が一つであることは、信者の間に愛を生み、はぐくみます。「このために、一つの肢体が苦しめば、すべての肢体はともに苦しみ、一つの肢体が尊ばれれば、すべての肢体がともに喜ぶのです」『教会憲章』,第7項。。さらに、キリストのからだが一つであれば、あらゆる人間的分裂を克服することができます。「洗礼を受けてキリストに結ばれたあなたがたは皆、キリストを着ているからです。そこではもはや、ユダヤ人もギリシア人もなく、奴隷も自由な身分の者もなく、男も女もありません。あなたがたは皆、キリスト・イエスにおいて一つだからです」(ガラテヤ3∙27-28)。
Unitas corporis diversitatem non abolet membrorum: «In aedificatione corporis Christi diversitas viget membrorum et officiorum. Unus est Spiritus, qui varia Sua dona, secundum divitias Suas atque ministeriorum necessitates ad Ecclesiae utilitatem dispertit».Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. Unitas corporis mystici inter fideles producit et fovet caritatem: «Unde si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; sive si unum membrum honoratur, congaudent omnia membra».Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. Unitas denique corporis Christi de omnibus humanis divisionibus est victrix: «Quicumque enim in Christum baptizati estis, Christum induistis: non est Iudaeus neque Graecus, non est servus neque liber, non est masculus et femina; omnes enim vos unus estis in Christo Iesu» (Gal 3,27-28).
[792]
キリストは「そのからだである教会の頭です」(コロサイ1∙18)。キリストは創造とあがないの源であり、御父の栄光に上げられ、「すべてのことにおいて第一の者となられ」(コロサイ1∙18)ました。とくに教会に対してそうであり、教会を通してご自分の支配を万物に及ぼされます。
Christus «est Caput corporis Ecclesiae» (Col 1,18). Ipse Principium creationis est et Redemptionis. Elevatus in gloriam Patris, est «in omnibus Ipse primatum tenens» (Col 1,18), praecipue in Ecclesia per quam Ipse Regnum Suum extendit super omnia.
[793]
キリストはわたしたちをご自分の過越と一体化させてくださいます。キリストのからだのあらゆる肢体は、おのおののうちに「キリストが形づくられるまで」(ガラテヤ4∙19)キリストに似た者となるよう努力しなければならないのです。「〔そのため〕わたしたちはキリストの生命の諸神秘のうちに摂収され、……頭に結ばれている肢体としてキリストの苦難にあずかり、キリストとともに栄光を受けるために、今はキリストとともに苦しみを耐え忍ぶのです」『教会憲章』,第7項。。
Ipse nos Paschati unit Suo: omnia membra eniti debent ut Ipsi similia fiant «donec formetur Christus» in eis (Gal 4,19). «Quapropter in vitae Eius mysteria adsumimur, [...] Eius passionibus tamquam corpus Capiti consociamur, Ei compatientes, ut cum Eo conglorificemur».Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 7: AAS 57 (1965) 10.
[794]
キリストはわたしたちの成長に必要なものをお与えになりますコロサイ2・19参照。。キリストは、頭であるご自分に向けてわたしたちを成長させるためエフェソ4・11-16参照。、ご自分のからだである教会のうちに、わたしたちが救いの途上で相互に助け合う手だてとなるたまものと奉仕とを用意してくださいます。
Ipse nostro providet augmento:Cf Col 2,19. Christus, ut nos in Se, Caput nostrum,Cf Eph 4,11-16. crescere faciat, disponit in corpore Suo, in Ecclesia, dona et ministeria per quae nos mutuo in salutis via adiuvamus.
[795]
したがって、キリストと教会とは「
全キリスト(
Christus totus)」を形づくるのです。教会はキリストと一つです。聖人たちはこの一致を強く自覚しています。
「だから喜び、感謝しましょう。わたしたちはただキリスト者になっただけではなく、キリストご自身になったのです。皆さん、神がキリストを頭としてわたしたちにお与えになった恵みのほどがわかりますか。驚嘆し、喜んでください。わたしたちはキリストとなりました。実際、キリストは頭であり、わたしたちはその肢体なのですから、キリストとわたしたちとで、一人の人間全体を形づくっているのです。……キリストの完全な姿、それは頭と肢体です。頭と肢体、といいましたが、それはどういうことでしょうか。キリストと教会にほかなりません」聖アウグスティヌス『ヨハネ福音書講話』 (S. Augustinus, In Iohannis evangelium tractates 21, 8 : CCL 36, 216-217 [PL 35, 1568])。。
「わたしたちのあがない主は、ご自分が担われた教会とただ一つの、同じかたとなられました」聖グレゴリオス1世『ヨブ記についての教訓的注解』 (S. Gregorius Magnus, Moralia in Iob, Praefatio 6, 14 : CCL 143, 19 [PL 75, 525])。。
「頭と肢体とは、いわば、神秘的な一つのペルソナです」聖トマス・アクイナス『神学大全』 (S. Thomas Aquinas, Summa theologiae 3, q. 48, a. 2, ad 1: Ed. Leon. 11, 464)。。
裁判官に対するジャンヌ・ダルクの次のことばが、聖なる教会博士たちの信仰を要約し、信仰者の良識を表しています。「イエス・キリストと教会ですが、わたしの考えでは、それは一つの全体で、これに異論の余地はないはずです」『聖ジャンヌ・ダルクの弾劾裁判記録』 (S. Jeanne d'Arc. Dictum : Proces de condamnation, ed. P. Tisset [Paris 1960] 166)。。
Christus et Ecclesia sunt igitur «
Christus totus». Ecclesia est cum Christo una. Sancti huius unitatis sunt valde vivide conscii:
« Ergo gratulemur et agamus gratias, non solum nos christianos factos esse, sed Christum. Intelligitis, fratres, gratiam Dei super nos Capitis? Admiramini, gaudete, Christus facti sumus. Si enim Caput Ille, nos membra; totus homo, Ille et nos. [...] Plenitudo ergo Christi, Caput et membra. Quid est Caput et membra? Christus et Ecclesia ».Sanctus Augustinus, In Iohannis evangelium tractatus, 21, 8: CCL 36, 216-217 (PL 35, 1568).
« Redemptor noster unam Se personam cum sancta Ecclesia quam assumpsit, exhibuit ».Sanctus Gregorius Magnus, Moralia in Iob, Praefatio, 6, 14: CCL 143, 19 (PL 75, 525).
« Caput et membra sunt quasi una persona mystica ».Sanctus Thomas Aquinas, Summa theologiae, III, q. 48, a. 2, ad 1: Ed. Leon. 11, 464.
Quaedam sanctae Ioannae de Arco ad eius iudices sententia fidem sanctorum Doctorum redigit in synthesin bonumque credentis exprimit sensum: « Et eius est opinio quod totum est unum de Domino nostro et de Ecclesia, et quod de hoc non debet fieri ulla difficultas ».Sancta Ioanna de Arco, Dictum: Procès de condamnation, ed. P. Tisset (Paris 1960) p. 166 (textus gallicus.)
[796]
キリストと教会とは頭と肢体として一つのものですが、互いに関係している区別された二つのものでもあります。この面は、しばしば夫と妻の関係で表されています。教会の花婿であるキリストという考えは預言者たちによって準備され、洗礼者ヨハネによって宣言されました
ヨハネ3・29参照。。キリストは、ご自身が「花婿」(マルコ2∙19)であるといわれました
マタイ22・1-14,25・1-13参照。。使徒パウロは教会とキリストのからだの部分である各信者とを、主とただ一つの霊となるために「婚約した」キリストの花嫁である、と述べています
1コリント6・15-17、2コリント11・2参照。。教会は汚れない小羊の汚れない花嫁
黙示録22・17,エフェソ1・4,5・27参照。、キリストに愛された花嫁であり、キリストはこの花嫁を「聖なるものと」(エフェソ5∙26)するためにご自分をささげ、永遠の契約によって教会をご自分に結びつけ、ご自身のからだのようにたえず配慮しておられるのです
エフェソ5・29参照。。
「これは全キリスト、頭とからだ、多くのものからなるただ一つのものです。……話すのが頭であろうと、肢体であろうと、ほかならぬキリストが話しておられるのです。キリストは時には頭の役を取り、時には、からだの役を取られて話されます。『「二人は一体となる。」この神秘は偉大です。わたしは、キリストと教会について述べているのです』(エフェソ5∙31-32)といわれているではありませんか。また、主ご自身も福音書の中で、『二人はもはや別々ではなく、一体である』といっておられます(マタイ19∙6)。ご存じのように、実際は異なる二人の者がいるわけですが、それでも、二人は夫婦の契りでただ一体となります。……頭としては『夫』といわれ、からだとしては『妻』といわれるのです」聖アウグスティヌス『詩編講解』 (S. Augustinus, Enarratio in Psalmum 74, 4 : CCL 39, 1027 [PL 37, 948-949])。。
Unitas Christi et Ecclesiae, Capitis et membrorum corporis, etiam utriusque implicat in relatione personali distinctionem. Haec ratio saepe per sponsi et sponsae exprimitur imaginem. Thema Christi Ecclesiae Sponsi a Prophetis praeparatum est et a Ioanne Baptista annuntiatum.
Cf Io 3,29. Dominus Se Ipsum denotat tamquam «Sponsum» (
Mc 2,19).
Cf Mt 22,1-14; 25,1-13. Apostolus Ecclesiam praesentat et unumquemque fidelem, Eius corporis membrum, tamquam Sponsam Christo Domino «desponsatam» ut cum Illo unus sit Spiritus.
Cf 1 Cor 6,15-17; 2 Cor 11,2. Illa Sponsa est immaculata Agni immmaculati,
Cf Apc 22,17; Eph 1,4; 5,27. quam Christus dilexit, pro qua Se tradidit «ut illam sanctificaret» (
Eph 5,26), quam Ipse Sibi Foedere sociavit aeterno, et cuius, tamquam proprii corporis Sui, curam sumere non desinit.
Cf Eph 5,29. « Fit totus Christus, caput et corpus, et ex multis unus. [...] Sive autem caput loquatur, sive membra loquantur, Christus loquitur: loquitur ex persona capitis, loquitur ex persona corporis. Sed quid dictum est? "Erunt duo in carne una. Sacramentum hoc magnum est; ego, inquit, dico, in Christo et in Ecclesia" (Eph 5,31-32). Et Ipse in Evangelio: "Igitur iam non duo, sed una caro" (Mt 19,6). Nam ut noveritis has duas quodammodo esse personas, et rursus unam copulatione coniugii [...]. "Sponsum" Se dixit ex capite, "sponsam" ex corpore ».Sanctus Augustinus, Enarratio in Psalmum 74, 4: CCL 39, 1027 (PL 37, 948-949).