[988]
キリスト教の信条⸺父と子と聖霊である神、創造と救いと聖化のわざについての信仰宣言⸺は、世の終わりの死者の復活と永遠のいのちの宣言においてその頂点に達します。
Symbolum christianum — Professio nostrae fidei in Deum Patrem, Filium et Spiritum Sanctum atque de Eius actione creatrici, salvatrici et sanctificanti — ad culmen pervenit in proclamatione resurrectionis mortuorum in fine temporum atque vitae aeternae.
[989]
わたしたちが固く信じ希望しているのは、キリストが死者の中から真に復活して永遠に生きておられるように、正しい人々もまた、死後、復活されたキリストとともに永遠に生き、世の終わりにキリストによって復活させられるということです
ヨハネ6・39-40参照。。キリストの復活と同じく、わたしたちの復活も至聖なる三位一体のわざなのです。
「もし、イエスを死者の中から復活させたかたの霊が、あなたがたのうちに宿っているなら、キリストを死者の中から復活させたかたは、あなたがたのうちに宿っているその霊によって、あなたがたの死ぬはずのからだも生かしてくださるでしょう」(ローマ8∙11) 1テサロニケ4・14、1コリント6・14、2コリント4・14、フィリピ3・10-11参照。。
Firmiter credimus atque adeo speramus: sicut Christus vere a mortuis resurrexit atque in aeternum vivit, ita etiam iusti post mortem suam in aeternum cum Christo vivent resuscitato qui eos ultimo die resuscitabit.
Cf Io 6,39-40. Nostra resurrectio, sicut illa Eius, opus erit Sanctissimae Trinitatis:
« Quod si Spiritus Eius, qui suscitavit Iesum a mortuis, habitat in vobis, qui suscitavit Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum Suum in vobis » (Rom 8,11).Cf 1 Thess 4,14; 1 Cor 6,14; 2 Cor 4,14; Phil 3,10-11.
[990]
「肉」の語は、弱く死すべき人間を表します創世記6・3、詩編56・5、イザヤ40・6参照。。「からだ(肉)の復活」とは、死後、ただ不滅の霊魂が存続するだけではなく、わたしたちの「死ぬはずのからだ」(ローマ8∙11)も生き返ることを意味しています。
Verbum «caro» hominem denotat in eius condicione debilitatis et mortalitatis.Cf Gn 6,3; Ps 56,5; Is 40,6. «Carnis resurrectio» significat post mortem non solum vitam animae haberi immortalis, sed etiam nostra «mortalia corpora» (Rom 8,11) vitam esse iterum assumptura.
[991]
死者の復活を信じることは、教会の初めからキリスト者の信仰の本質的要素の一つでした。「死者の復活、というキリスト者の信念、この信仰によってこそ、わたしたちは生きているのです」
テルトゥリアヌス『死者の復活について』 (Tertullianus, De resurrectione mortuorum I, 1: CCL 2, 921 [PL 2, 8411)。。
「あなたがたの中のある者が、死者の復活などない、といっているのはどういうわけですか。死者の復活がなければ、キリストも復活しなかったはずです。そして、キリストが復活しなかったのなら、わたしたちの宣教はむだであるし、あなたがたの信仰もむだです。……しかし、実際、キリストは死者の中から復活し、眠りについた人たちの初穂となられました」(一コリント15∙12-14,20)。
Credere mortuorum resurrectionem elementum fuit essentiale fidei christianae inde ab eius initiis. «Fiducia christianorum resurrectio mortuorum. Illam credentes sumus»:
Tertullianus, De resurrectione mortuorum, 1, 1: CCL 2, 921 (PL 2, 841). « Quomodo quidam dicunt in vobis quoniam resurrectio mortuorum non est? Si autem resurrectio mortuorum non est, neque Christus suscitatus est! Si autem Christus non suscitatus est, inanis est ergo praedicatio nostra, inanis est et fides vestra [...]. Nunc autem Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium » (1 Cor 15,12-14.20).
[992]
死者の中からの復活については、神によってご自分の民に漸進的に啓示されました。死者の復活に対する希望は、霊魂と肉体とからなる人間全体を創造された神への信仰から当然引き出される結論として、しだいに認められるようになりました。天地の創造主はまた、アブラハムおよびその子孫との契約を忠実に守られるかたです。まさにこの二つの視点から、復活の信仰が形を取り始めました。マカバイ時代の殉教者たちは拷問中、次のように宣言しています。
「世界の王は、律法のために死ぬ我々を、永遠の新しいいのちによみがえらせてくださるのだ」(二マカバイ7∙9)。「たとえ人の手で、死に渡されようとも、神が再び立ち上がらせてくださるという希望をこそ選ぶべきである」(二マカバイ7∙14)2マカバイ7・29、ダニエル12・1-13参照。。
Resurrectio mortuorum progressive a Deo est populo Eius revelata. Spes in corporalem mortuorum resurrectionem praevaluit tamquam intrinseca consequentia fidei in Deum totius hominis, animae et corporis, Creatorem. Caeli et terrae Creator est etiam Ille qui Foedus Suum cum Abraham et eius progenie fideliter servat. In hoc duplici prospectu fides resurrectionis incipiet exprimi. Martyres Maccabaei in suis profitentur probationibus:
« Rex mundi defunctos nos pro Suis legibus in aeternam vitae resurrectionem suscitabit » (2 Mac 7,9). « Potius est ab hominibus morti datos spem exspectare a Deo iterum ab Ipso resuscitandos » (2 Mac 7,14).Cf 2 Mac 7,29; Dn 12,1-13.
[993]
ファリサイ派の人々使徒言行録23・6参照。、その他イエスと同時代の多くの人々ヨハネ11・24参照。は復活を希望していました。イエスは復活をはっきりと教えておられます。復活を否定するサドカイ派の人々に、「あなたたちは聖書も神の力も知らないから、そんな思い違いをしている」(マルコ12∙24)と答えられます。復活信仰は、「死んだ者の神ではなく、生きている者の神」(マルコ12∙27)への信仰に基づいています。
PharisaeiCf Act 23,6. et plures Domini coaetaneiCf Io 11,24. resurrectionem exspectabant. Iesus illam firmiter docet. Sadducaeis qui eam negant, respondet: «Non ideo erratis, quia non scitis Scripturas neque virtutem Dei?» (Mc 12,24). Resurrectionis fides nititur fidei in Deum qui «non est Deus mortuorum sed vivorum» (Mc 12,27).
[994]
それだけではなく、イエスは、「わたしは復活であり、いのちである」(ヨハネ11∙25)といって、復活信仰をご自分に結びつけておられます。イエスを信じヨハネ5・24-25,6-40参照。、その御からだを食べ、御血を飲むヨハネ6・54参照。人々を世の終わりに復活させてくださるのは、イエスご自身にほかなりません。イエスはすでに幾人かの死者を蘇生させマルコ5・21-43、ルカ7・11-17、ヨハネ11章参照。、ご自分の復活を予告することを通して、そのしるしと保証とを与えられました。しかし、キリストの復活はこれらの蘇生とは別の次元のものです。イエスはこの比類のない出来事をヨナのしるしマタイ12・39参照。、神殿のしるしヨハネ2・19-22参照。と呼び、死後三日目のご自分の復活を予告なさいましたマルコ10・34参照。。
Immo vero: Iesus fidem resurrectionis cum Sua propria coniungit Persona: «Ego sum Resurrectio et Vita» (Io 11,25). Ipse Iesus novissimo die resuscitabit illos qui in Eum crediderintCf Io 5,24-25; 6,40. et qui Eius maducaverint corpus Eiusque biberint sanguinem.Cf Io 6,54. Iam nunc signum praebet et pignus quibusdam mortuis vitam reddens,Cf Mc 5,21-43; Lc 7,11-17; Io 11. Suam sic propriam annuntians Resurrectionem quae tamen alius erit ordinis. De hoc eventu unico loquitur tamquam de signo Ionae,Cf Mt 12,39. tamquam de signo Templi:Cf Io 2,19-22. Ipse Resurrectionem Suam die tertia post Suam interfectionem annuntiat esse eventuram.Cf Mc 10,34.
[995]
キリストの証人であるとは、「主の復活の証人」(使徒言行録1∙22)であること、「イエスが死者の中から復活した後、ご一緒に」(使徒言行録10∙41)飲食したことの証人であるということです使徒言行録4・33参照。。復活があるのだというキリスト教の希望は、復活されたキリストとの出会いに基づいています。わたしたちはキリストのように、キリストとともに、キリストによって復活するのです。
Christi esse testem est «testem Resurrectionis Eius» (Act 1,22)Cf Act 4,33. esse, manducavisse et bibisse «cum Illo postquam resurrexit a mortuis» (Act 10,41). Spes christiana resurrectionis est prorsus signata occursibus cum Christo resuscitato. Resurgemus sicut Ipse, cum Ipso, per Ipsum.
[996]
当初から、キリスト者の復活信仰は無理解と反対とに遭いました使徒言行録17・32、1コリント15・12-13 参照。。「キリスト者の信仰の中で、肉体の復活以上に反対を受ける点はほかにありません」聖アウグスティヌス『詩編講解』 (Enarratio in Psalmum 88, 2, 5 : CCL 39, 1237 [PL 37, 1134])。。死後、人間のいのちが霊的な状態に生き続けられるということは広く一般に認められてはいますが、この確かに朽ちるはずの肉体が永遠のいのちによみがえるなどということが、どうして信じられるでしょうか。
Inde ab initio, fides christiana resurrectionis incomprehensionibus occurrit et oppositionibus.Cf Act 17,32; 1 Cor 15,12-13. «In nulla ergo re tam vehementer, tam pertinaciter, tam obnixe et contentiose contradicitur fidei christianae, sicut de carnis resurrectione».Sanctus Augustinus, Enarratio in Psalmum 88, 2, 5: CCL 39, 1237 (PL 37, 1134). Valde communiter accipitur vitam personae humanae, post mortem, modo prosequi spirituali. Sed quomodo crederetur hoc corpus tam manifeste mortale ad vitam posse resurgere aeternam?
[997]
「復活する」とはどういうことか。霊魂と肉体とが分離する死において、人間の肉体は腐敗しますが、霊魂は神のもとに至り、栄光を受ける肉体に再び結合される日を待ちます。神はその全能によってわたしたちの霊魂に肉体を結合させながら、イエスの復活の力によって最終的には肉体に不滅のいのちを戻してくださいます。
Quid est «resurgere»? In morte, animae et corporis separatione, corpus hominis in corruptionem decidit, dum eius anima in Dei occursum procedit, manens tamen in exspectatione corpori suo glorificato sese coniungendi. Deus, omnipotentia Sua, definitive vitam incorruptibilem nostris reddet corporibus, ea, resurrectionis Iesu virtute, nostris animabus coniungens.
[998]
だれが復活するのか。死んだすべての人です。「善を行った者は復活していのちを受けるために、悪を行った者は復活して裁きを受けるために」(ヨハネ5∙29)復活するのですダニエル12・2参照。。
Quis resurget? Omnes homines qui mortui sunt: «Procedent, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt, in resurrectionem iudicii» (Io 5,29).Cf Dn 12,2.
[999]
どのように復活するのか。キリストはご自分のからだで復活されました。「わたしの手や足を見なさい。まさしくわたしだ」(ルカ24∙39)。しかし、この世のいのちには戻られませんでした。同じく、イエスにおいて「すべての者は現在のそれぞれのからだで復活します」
第4ラテラノ公会議決議第1章「カトリックの信仰について」 (De fide catholica: DS801)。が、このからだは栄光あるからだ
フィリピ3・21参照。、「霊のからだ」(一コリント15∙44)に変えられるのです。
「しかし、死者はどんなふうに復活するのか、どんなからだで来るのか、と聞く者がいるかもしれません。愚かな人だ。あなたがまくものは、死ななければいのちを得ないではありませんか。あなたがまくものは、後でできるからだではなく、……ただの種粒です。……まかれるときは朽ちるものでも、朽ちないものに復活するのです。……死者は復活して朽ちない者とされます……この朽ちるべきものが朽ちないものを着、この死ぬべきものが死なないものを必ず着ることになります」(一コリント15∙35-37,42,52-53)。
Quomodo? Christus cum proprio Suo corpore surrexit: «Videte manus meas et pedes meos, quia ipse ego sum!» (
Lc 24,39); sed Ipse ad vitam non rediit terrestrem. Pari modo, in Eo «omnes cum suis propriis resurgent corporibus, quae nunc gestant»,
Concilium Lateranense IV, Cap. 1, De fide catholica: DS 801. sed hoc corpus transfigurabitur in corpus gloriae,
Cf Phil 3,21. in «corpus spiritale» (
1 Cor 15,44):
« Sed dicet aliquis: "Quomodo resurgunt mortui? Quali autem corpore veniunt?" Insipiens! Tu, quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur; et quod seminas, non corpus, quod futurum est, seminas, sed nudum granum [...]. Seminatur in corruptione, resurgit in incorruptione; [...] mortui suscitabuntur incorrupti [...]. Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam, et mortale induere immortalitatem » (1 Cor 15,35-37.42.52-53).
[1000]
この「復活の方法」は、わたしたちの想像と理解とを超えたもので、信仰によってしか把握できません。しかし、エウカリスチア(感謝の祭儀)にあずかるわたしたちは、すでにキリストによるわたしたちのからだの変容を前もって味わっているのです。
「大地の実りであるパンが、神への呼びかけがなされると、もはや普通のパンではなく、地上的なものと天上的なものとから成り立つエウカリスチア(聖体)となるように、エウカリスチアをいただくわたしたちの身体も、もはや朽ちるべきものではなく、復活の希望を持つものとなります」聖エイレナイオス『異端反駁』 (Adversus haereses 4, 18, 5: SC 100, 610-612 [PG 7, 1028-1029 1).。
Hic «modus quo resurrectio fiet», nostram imaginationem nostrumque superat intellectum; ipse solum in fide est accessibilis. Sed nostra in Eucharistia participatio iam nobis praelibationem praebet transfigurationis nostri corporis per Christum:
« Quemadmodum enim qui est a terra panis, percipiens invocationem Dei, iam non communis panis est, sed Eucharistia ex duabus rebus constans, terrena et caelesti: sic et corpora nostra percipientia Eucharistiam iam non sunt corruptibilia, spem resurrectionis habentia ».Sanctus Irenaeus Lugdunensis, Adversus haereses, 4,18, 5: SC 100, 610-612 (PG 7, 1028-1029).
[1001]
いつ復活するのか。最終的には「終わりの日」(ヨハネ6∙39-40,44,54、11∙24)、「世の終わり」
『教会憲章』,第48項。に復活します。事実、死者の復活はキリストの再臨と密接に結ばれています。
「合図の号令がかかり、大天使の声が聞こえて、神のラッパが鳴り響くと、主ご自身が天からくだって来られます。すると、キリストに結ばれて死んだ人たちが、まず最初に復活します」(一テサロニケ4∙16)。
Quando? Modo definitivo, «in novissimo die» (
Io 6,39-40. 44.54; 11,24); «in fine mundi».
Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 48: AAS 57 (1965) 54. Resurrectio etenim mortuorum intime cum Parusia Christi connectitur:
« Quoniam Ipse Dominus in iussu, in voce archangeli et in tuba Dei descendet de caelo, et mortui, qui in Christo sunt, resurgent primi » (1 Thess 4,16).
[1002]
キリストが「終わりの日」にわたしたちを復活させてくださるのが真実であれば、わたしたちがすでに今、何らかの形でキリストとともに復活していることも、また真実です。事実、キリスト者の生活は、聖霊のおかげで、この世にありながらすでにキリストの死と復活とにあずかっているのです。
「あなたがたは洗礼によってキリストとともに葬られ、また、キリストを死者の中から復活させた神の力を信じて、キリストとともに復活させられたのです。……あなたがたはキリストとともに復活させられたのですから、上にあるものを求めなさい。そこでは、キリストが神の右の座に着いておられます」(コロサイ2∙12、3∙1)。
Si verum est Christum nos «in novissimo die» esse resuscitaturum, etiam est verum nos iam quodammodo cum Christo esse resuscitatos. Revera, vita christiana, propter Spiritum Sanctum, est, iam in terris, participatio in morte et resurrectione Christi:
« Consepulti Ei in Baptismo, in quo et conresuscitati estis per fidem operationis Dei, qui suscitavit Illum a mortuis [...]. Igitur si conresurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens » (Col 2,12; 3,1).
[1003]
洗礼によってキリストに結ばれた信者は、復活されたキリストの天上のいのちに、すでに、現実にあずかっていますフィリピ3・20参照。。しかし、そのいのちは「キリストとともに神のうちに隠されています」(コロサイ3∙3)。神はわたしたちを「キリスト・イエスによってともに復活させ、ともに天の王座に着かせてくださいました」(エフェソ2∙6)。わたしたちはエウカリスチアにおいてキリストのからだで養われ、すでにキリストのからだに属しています。終わりの日に復活するときには、わたしたちもまた、「キリストとともに栄光に包まれて」(コロサイ3∙4)現れるでしょう。
Credentes, Christo per Baptismum coniuncti, realiter vitam caelestem Christi resuscitati iam participant,Cf Phil 3,20. sed haec vita permanet «abscondita [...] cum Christo in Deo» (Col 3,3). Ipse nos «et conresuscitavit et consedere fecit in caelestibus in Christo Iesu» (Eph 2,6). Corpore Christi in Eucharistia nutriti, iam ad Eius corpus pertinemus. Cum in novissimo resurgemus die, «tunc et» nos apparebimus «cum Ipso in gloria» (Col 3,4).
[1004]
その日を待望しながら、信者の肉体と霊魂はすでに、「キリストに」属するものの品位を備えています。ですから、自分のからだだけでなく、他人のからだをも尊重しなければなりません。苦しんでいる人の場合にはとくにそうです。
「からだは……主のためにあり、主はからだのためにおられるのです。神は、主を復活させ、また、その力によってわたしたちをも復活させてくださいます。あなたがたは、自分のからだがキリストのからだの一部だとは知らないのか。……あなたがたはもはや、自分自身のものではないのです。……だから、自分のからだで神の栄光を現しなさい」(一コリント6∙13-15,19-20)。
In huius diei exspectatione, corpus et anima credentis iam dignitatem participant essendi «in Christo»; unde exigentia observantiae erga proprium corpus, sed etiam erga corpus alius, praesertim cum patitur:
« Corpus autem [...] Domino, et Dominus corpori; Deus vero et Dominum suscitavit et nos suscitabit per virtutem Suam. Nescitis quoniam corpora vestra membra Christi sunt? [...] Non estis vestri. [...] Glorificate ergo Deum in corpore vestro » (1 Cor 6,13-15.19-20).
[1005]
キリストとともに復活するには、キリストとともに死に、「からだを離れ、主のもとに住」(二コリント5∙8)まなければなりません。世を去るときフィリピ1・23参照。、つまり死ぬときに霊魂はからだから離れ、死者の復活の日に、自分のからだに再び合わされるでしょうパウルス6世『神の民のクレド』,第28項(loc. cit., 444)参照。。
Ad resurgendum cum Christo oportet cum Christo mori, oportet «peregrinari a corpore et praesentes esse ad Dominum» (2 Cor 5,8). In profectione,Cf Phil 1,23. quae est mors, anima a corpore separatur. Ea corpori suo iterum coniungetur resurrectionis mortuorum die.Cf Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 28: AAS 60 (1968) 444.
[1006]
「死を前にして初めて、人間の条件についてのなぞは頂点に達します」『現代世界憲章』,第18項。。ある意味で、肉体の死は自然なことですが、信仰の立場から見ると、「罪が支払う報酬」(ローマ6∙23)なのです創世記2・17参照。。また、キリストの恵みのうちに死んでいく人にとっての死とは、キリストの復活にあずかることができるためにキリストの死にあずかることなのですローマ6・3-9、フィリピ3・10-11参照。。
«Coram morte aenigma condicionis humanae maximum evadit».Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038. Quodam sensu, corporalis mors est naturalis, sed pro fide, de facto, «stipendia [...] peccati mors» (Rom 6,23) est.Cf Gn 2,17. Et pro illis qui in gratia moriuntur Christi, ipsa participatio est in morte Domini, ut illi in Eius resurrectione etiam possint participare.Cf Rom 6,3-9; Phil 3,10-11.
[1007]
死は、この世のいのちの終わりです。わたしたちには寿命があって、その間わたしたちは変わり、老いていきます。そして、この世のすべての生物に見られるように、いのちの終わりには当然死がやってきます。死のこうした面は、わたしたちの人生に、ある緊迫感を与えます。つまり、死を思うとき、わたしたちは自分の人生をまっとうするために限られたひとときしか持たないことに気づくからです。
「青春の日々にこそ、お前の創造主に心を留めよ。……ちりが元の大地に帰り、霊が与え主である神に帰る〔日が来ないうちに〕」(コヘレト12∙1,7)。
Mors terminus est vitae terrestris. Vitae nostrae mensurantur a tempore, in cuius cursu mutamur, senescimus et, sicut apud omnia entia terrae viventia, mors tamquam finis normalis apparet vitae. Haec mortis ratio nostris vitis urgentiam praebet: mortalitatis nostrae recordatio etiam inservit ut nobis in memoriam revocet nos tempus habere limitatum ad vitam nostram deducendam in rem:
« Memento Creatoris tui in diebus iuventutis tuae, antequam [...] revertatur pulvis in terram suam, unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum » (Eccle 12,1.7).
[1008]
死は罪の結果です。教会の教導職は、聖書創世記2・17,3・3,19、知恵1・13、ローマ5・12,6・23参照。と聖伝とを正しく解釈する者として、死は人間の罪のゆえにこの世に入ったと教えていますトリエント公会議第5総会『原罪についての教令』1(Decretum de peccato originali : DS1511)参照。。人間は死すべき本性を持っているにもかかわらず、神は人間を不死に定めました。したがって、死は創造主である神の意図に反するもので、罪の結果としてこの世に入ってきました知恵2・23-24参照。。「人間が罪を犯さなかったならば、それを免れたはずの」『現代世界憲章』,第18項。肉体的死は、人間の打ちかつべき「最後の敵」(一コリント15∙26)なのです。
Mors consequentia est peccati. Ecclesiae Magisterium, authenticus affirmationum sacrae ScripturaeCf Gn 2,17; 3,3.19; Sap 1,13; Rom 5,12; 6,23. et Traditionis interpres, docet mortem in mundum ingressam esse propter hominis peccatum.Cf Concilium Tridentinum, Sess. 5a, Decretum de peccato originali, canon 1: DS 1511. Quamquam homo naturam possidebat mortalem, Deus illum destinabat ad non moriendum. Mors igitur contraria consiliis fuit Dei Creatoris et in mundum ingressa est tamquam peccati consequentia.Cf Sap 2,23-24. «Mors [...] corporalis, a qua homo si non peccasset subtractus fuisset»,Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038. est etiam hominis «novissima [...] inimica» (1 Cor 15,26) vincenda.
[1009]
死はキリストによって変質されました。神の子であるイエスもまた、すべての人が負うべき死を受け入れられました。しかし、死を前にして恐れながらもマルコ14・33-34、ヘブライ5・7-8参照。、イエスは御父のみ旨に対する全面的で自発的な服従によって死を受容されました。イエスの従順が、死ののろいを祝福に変えたのですローマ5・19-21参照。。
Mors est a Christo transformata. Iesus, Filius Dei, etiam mortem est passus, ut condicionis humanae proprium est. Sed Ipse, non obstante Suo coram illa pavore,Cf Mc 14,33-34; Heb 5,7-8. eam assumpsit in actu totalis et liberae submissionis voluntati Patris Sui. Iesu oboedientia maledictionem mortis in benedictionem transformavit.Cf Rom 5,19-21.
[1010]
キリストのおかげで、キリスト教的死は肯定的な意味を持つことになります。「わたしにとって、生きるとはキリストであり、死ぬことは利益なのです」(フィリピ1∙21)。「次のことばは真実です。『わたしたちは、キリストとともに死んだのなら、キリストとともに生きるようになる』」(二テモテ2∙11)。キリスト教的死の本質的な新しさとは、キリスト者は新しいいのちに生きるためにすでに洗礼によって秘跡的には「キリストとともに死んで」おり、わたしたちがキリストの恵みのうちに死ぬならば、肉体的な死はその「キリストとともに死ぬこと」を完遂し、わたしたちをキリストのあがないのわざに完全に組み入れるということです。
「わたしには、王として地の果てに至るまで支配するよりも、イエス・キリストに一致するために死ぬほうがよいのです。わたしが求めるのは、わたしたちのために死んでくださったキリストであり、わたしが望むのは、わたしたちのために復活してくださったキリストなのです。わたしには陣痛が迫っています。……わたしに清い光を受けさせてください。そこに行き着くことができたとき、わたしは人間となるでしょう」アンティオキアの聖イグナティオス『ローマの信徒への手紙』 (S. Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos 6,1-2 : SC 10bis, 114 [Funk 1, 258-260])。。
Propter Christum, mors christiana sensum habet positivum. «Mihi enim vivere Christus est et mori lucrum» (
Phil 1,21). «Fidelis sermo: nam si commortui sumus, et convivemus» (
2 Tim 2,11). Essentialis novitas mortis christianae in hoc habetur: christianus, per Baptismum, est iam sacramentaliter «mortuus cum Christo», ut in vita nova vivat; si in gratia morimur Christi, mors physica illud «mori cum Christo» consummat et ita nostram ad Illum perficit in Eius actu redemptivo incorporationem:
« Praestat mihi in (ϵἰς) Γϵσ ρισνο, ηϵ ϵσσϵρϵ ρϵ φινο αι ονφινι δελλα τϵρρα. Ιο ερο ολ� ι ηε μορ περ νοι; ιο ψογλιο ολ� ι ηε μορ περ νοι ρισ� σιτ. Ιλ παρτο ιμμινεντε. ... Λασιατε ηε ιο ραγγι� νγα λα π� ρα λ� ε; γι� ντο λ, σαρ ψεραμεντε � ν � ομο ».Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos, 6, 1-2: SC 10bis, 114 (Funk 1, 258-260).
[1011]
死において、神は人間をご自分に呼び寄せられます。ですから、キリスト者は死に対し聖パウロと同じように、「この世を去って、キリストとともにいたいと熱望」(フィリピ1∙23)することができます。そして、キリスト者は自分の死を、キリストにならって、御父への従順と愛の行為に変えることができるのです
ルカ23・46参照。。
「この世的なわたしの望みは十字架につけられました。……わたしのうちには一筋の生ける水が流れていて、わたしの中でささやきながら、『御父のもとに来なさい』と語りかけています」アンティオキアの聖イグナティオス『ローマの信徒への手紙』 (Epistula ad Romanos 7, 2: SC 10bis, 116 [Funk 1, 260])。。
「わたしは神様を見たいのです。見るためには、死ななければなりません」イエスの聖テレジア『詩』 (S. Teresa de Jesus, Poesta 7 : Biblioteca Mistica carmelitana, v. 6 [Burgos 1919] 86)。。
「わたしは死にません。いのちに入るのです」幼いイエスの聖テレジア『手紙1897年6月9日)』 (S. Thgrgsa de l'Enfant Jesus, Lettre : Correspondance Generale. v. 2 [Paris 1973] 1015)。。
Deus ad Se hominem vocat in morte. Hac de causa, christianus relate ad mortem potest optatum experiri simile illi sancti Pauli: «desiderium» habeo «dissolvi et cum Christo esse» (
Phil 1,23); et suam propriam mortem potest transformare in actum oboedientiae et amoris erga Patrem ad exemplum Christi:
Cf Lc 23,46. « Amor meus crucifixus est; [...] aqua vivens et loquens in me est, mihi interius dicens: "Veni ad Patrem" ».Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos, 7, 2: SC 10bis, 116 (Funk 1, 260).« Te videndi anxia,mori cupio ».Sancta Theresia a Iesu, Poesía, 7: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 6 (Burgos 1919) p. 86.« Non morior, vitam ingredior ».Sancta Theresia a Iesu Infante, Lettre (9 iunii 1897): Correspondance Générale, v. 2 (Paris 1973) p. 1015.
[1012]
死に関するキリスト教的な見方は
1テサロニケ4・13-14参照。、教会の典礼にすばらしく表現されています。
「〔主よ、〕信じる者にとって、死は滅びではなく、新たないのちへの門であり、地上の生活を終わった後も、天に永遠の住みかが備えられています」 『ローマ・ミサ典礼書』死者の叙唱1。。
Visio christiana mortis,
Cf 1 Thess 4,13-14. modo praeclaro, in liturgia exprimitur Ecclesiae:
« Tuis enim fidelibus, Domine, vita mutatur, non tollitur, et, dissoluta terrestris huius incolatus domo, aeterna in caelis habitatio comparatur ».Praefatio defunctorum I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 439.
[1013]
死は地上における人間の旅路の到着点であり、神が人間にお与えになる恵みとあわれみの時の終わりです。人は自分の人生を神の意図に沿ってまっとうし、また行く末を決定しなければなりません。「わたしたちの地上生活の一回限りの行程」 『教会憲章』,第48項。が終わると、わたしたちは、別の人生を生きるためにこの世に戻ることはありません。「人間にはただ一度死ぬことが定まっている」(ヘブライ9∙27)のです。死後に「転生」はありません。
Mors finis est terrestris peregrinationis hominis, temporis gratiae et misericordiae quas Deus ei offert ad eius vitam terrestrem in rem deducendam secundum consilium divinum et ad eius ultimam decidendam sortem. «Expleto unico terrestris nostrae vitae cursu»,Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 48: AAS 57 (1965) 54. ad alias vitas terrestres ulterius non redibimus. «Statutum est hominibus semel mori» (Heb 9,27). «Reincarnatio» post mortem non habetur.
[1014]
教会は死の時を準備するようわたしたちに勧めます(昔の諸聖人の連願には、「主よ、突然の、不測の死からわたしたちを救ってください」という祈りがあります)。また、「死を迎えるとき」(「聖母マリアへの祈り」)わたしたちのために執り成してくださるようマリアに祈り、自分たちをよい臨終の擁護者である聖ヨセフにゆだねるよう勧めます。
「あなたが行い、考えるときはいつも、今日死ぬようなつもりでそうしなさい。あなたの良心にやましさがなければ、あまり死を恐れるべきではありません。死を避けるよりも罪を犯さないようにするのがよいのです。今日用意ができていなかったら、どうして明日用意ができるでしょうか」 『キリストに倣って』 (De imitatione christi I, 23, 5-8: ed. T. Lupo [Citta del Vaticano 1982] 70)。。
「主よ、生きている者はだれ一人死を逃れられません。わたしたちの姉妹である肉体的死のため、あなたはたたえられますように。大罪をもって死ぬ人は不幸です。聖なるみ旨を果たして死ぬ人は幸いです。第二の死が彼らを苦しめることはないからです」アシジの聖フランシスコ『兄弟なる太陽の歌』 (S. Franciscus Assisiensis, Canticum Fratris Solis : Opuscula sancti Patris Fransisci Assisiensis, ed. C. Esser [Grottaferrata 1978] 85-86) 。。
Ecclesia nos hortatur ut ad horam mortis nostrae praeparemur («A subitanea et improvisa morte, libera nos, Domine»: antiquae Litaniae sanctorum), ut Matrem Dei pro nobis «in hora mortis nostrae» intercedere precemur (oratio «Ave Maria»), ut nos sancto Ioseph, bonae mortis patrono, committamus:
« Sic te in omni facto et cogitatu deberes tenere, quasi statim esses moriturus. Si bonam conscientiam haberes, non multum mortem timeres. Melius esset peccata cavere, quam mortem fugere. Si hodie non es paratus, quomodo cras eris? ».De imitatione Christi, 1, 23, 5-8: ed. T. Lupo (Città del Vaticano 1982) p. 70.
« Laudatus sis, mi Domine,
propter sororem mortem corporalem,
quam nullus homo vivens potest evadere.
Vae illis, qui morientur in peccatis mortalibus;
beati illi, quos reperiet in Tuis sanctissimis voluntatibus,
quia secunda mors non faciet eis malum ».Sanctus Franciscus Assisiensis, Canticum Fratris Solis: Opuscula sancti Patris Francisci Assisiensis, ed. C. Esser (Grottaferrata 1978) p. 85-86.
[1015]
「肉体は救いのかなめです」テルトゥリアヌス『死者の復活について』 (De resurrectione mortuorum 8, 2 : CCL 2, 931 [PL 2, 852])。。わたしたちは肉体の創造主である神を信じます。肉体を持つ人間をあがなうために受肉されたみことばを信じます。肉体の創造と、あがないの完成である肉体の復活を信じます。
«Caro salutis est cardo».Tertullianus, De resurrectione mortuorum, 8, 2: CCL 2, 931 (PL 2, 852). Credimus in Deum qui est carnis Creator; credimus in Verbum carnem factum ut carnem redimeret; credimus resurrectionem carnis, culmen creationis et redemptionis carnis.
[1016]
死によって霊魂はからだから離れますが、復活にあたり、神はからだを霊魂に再び結合させて、わたしたちの変質したからだに不死のいのちを戻されます。キリストが復活されて永遠に生きておられるように、わたしたちも皆、終わりの日に復活します。
Anima per mortem a corpore separatur, sed in resurrectione Deus vitam incorruptibilem corpori nostro reddet transformato, illud iterum nostrae coniungens animae. Sicut Christus resurrexit et in aeternum vivit, omnes nos ultimo resurgemus die.
[1017]
「わたしたちは、今わたしたちが持っているこの肉体の真の復活を信じます」第2リヨン公会議「皇帝ミカエル・パレオログスの信仰告白」 (Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatons : DS854)。。しかし、墓に納められるのは朽ちるからだであるのに対して、復活するのは朽ちないからだ1コリント15・42参照。、「霊のからだ」(一コリント15∙44)です。
«Credimus [...] veram resurrectionem huius carnis, quam nunc gestamus».Concilium Lugdunense II, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 854. Seminatur tamen in sepulcro corpus corruptibile, resurgit corpus incorruptibile,Cf 1 Cor 15,42. « corpus spiritale» (1 Cor 15,44).
[1018]
原罪の結果、人間は、「罪を犯さなかったならば免れたはず」『現代世界憲章』,第18項。の肉体的な死を体験しなければなりません。
Consequenter ad peccatum originale, homo debet corporalem subire mortem «a qua [...] si non peccasset subtractus fuisset».Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038.
[1019]
神の御子イエスは、父である神のみ旨への全面的で自発的な従順によって、わたしたちのために進んで死を受け入れられました。ご自分の死によって死に打ちかち、すべての人に救いの道を開かれました。
Iesus, Filius Dei, mortem pro nobis est libere passus in totali et libera submissione voluntati Dei, Patris Sui. Sua Morte vicit mortem, possibilitatem salutis omnibus sic aperiens hominibus.